Kể từ ngày 01/12/2020, Nghị định 138/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thay thế hoàn toàn Nghị định 24/2010/NĐ-CP. Đây được coi là một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý cán bộ, đặc biệt là đối với những người vừa trúng tuyển vào bộ máy nhà nước. Dưới đây là phân tích chi tiết về 8 thay đổi cốt lõi mà mọi công chức tập sự cần nắm vững.

1. Thời gian tập sự: Những khoảng nghỉ ngắn không còn là trở ngại

Theo quy định tại khoản 2 Điều 20 Nghị định 138/2020/NĐ-CP, thời gian tập sự vẫn giữ nguyên mức 12 tháng đối với công chức loại C và 06 tháng đối với công chức loại D. Tuy nhiên, điểm mới nằm ở cách tính thời gian này.

Trước đây, theo Nghị định 161/2018/NĐ-CP, các khoảng thời gian nghỉ ốm đau, nghỉ sinh con thường bị trừ ra khỏi thời gian tập sự một cách khá cứng nhắc. Hiện nay, nếu người tập sự nghỉ ốm đau hoặc có lý do chính đáng dưới 14 ngày và được người đứng đầu cơ quan đồng ý, thì thời gian này vẫn được tính vào thời gian tập sự. Điều này giúp công chức mới không bị kéo dài thời gian thử thách chỉ vì những lý do khách quan ngắn hạn.

2. Bắt buộc bồi dưỡng quản lý nhà nước ngay trong kỳ tập sự

Một trong những điểm mới mang tính đột phá là việc kết hợp giữa thực hành tại chỗ và đào tạo lý luận. Khoản 4 Điều 20 Nghị định 138/2020/NĐ-CP quy định rõ:

"Trong thời gian thực hiện chế độ tập sự, người đứng đầu cơ quan quản lý, sử dụng công chức phải cử người thực hiện chế độ tập sự tham gia khóa bồi dưỡng quản lý nhà nước để hoàn thiện tiêu chuẩn, điều kiện của ngạch công chức trước khi bổ nhiệm."

Quy định này giúp công chức mới nhanh chóng chuẩn hóa trình độ, tránh tình trạng sau khi hết tập sự mới loay hoay đi tìm lớp bồi dưỡng để đủ điều kiện bổ nhiệm ngạch.

3. Công chức không phải tập sự vẫn không được "miễn" học

Đối với những người đã có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và được miễn chế độ tập sự theo khoản 5 Điều 20 Nghị định 138/2020/NĐ-CP, pháp luật vẫn yêu cầu họ phải tham gia khóa bồi dưỡng quản lý nhà nước. Điều này đảm bảo tính thống nhất về năng lực và kiến thức nền tảng cho toàn bộ đội ngũ công chức, bất kể họ có kinh nghiệm làm việc trước đó hay không.

4. 'Lệnh cấm' điều động công chức đang tập sự

Để bảo vệ quyền lợi và đảm bảo môi trường làm việc ổn định cho người mới, Chính phủ đã bổ sung quy định cấm điều động, phân công công tác đối với người đang tập sự sang vị trí việc làm khác hoặc cơ quan khác. Quy định này giúp người tập sự có đủ thời gian và tâm trí để làm quen, nắm bắt chuyên môn tại vị trí mình đã trúng tuyển, từ đó có kết quả đánh giá khách quan nhất.

5. Nới lỏng quy định về người hướng dẫn tập sự

Thay vì quy định cứng nhắc "mỗi công chức chỉ hướng dẫn mỗi lần 01 người tập sự" như tại Nghị định 24/2010/NĐ-CP, quy định mới đã bãi bỏ giới hạn này. Đồng thời, thời hạn để cử người hướng dẫn cũng được rút ngắn từ 07 ngày xuống còn 05 ngày làm việc kể từ ngày công chức đến nhận việc. Điều này giúp quy trình tiếp nhận nhân sự mới trở nên linh hoạt và nhanh chóng hơn.

6. Thêm nhiều trường hợp được hưởng 100% lương khởi điểm

Thông thường, công chức tập sự chỉ hưởng 85% mức lương bậc 1 của ngạch tuyển dụng. Tuy nhiên, Điều 22 Nghị định 138/2020/NĐ-CP đã mở rộng các trường hợp được hưởng 100% lương, bao gồm:

• Làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Làm việc trong các ngành, nghề độc hại, nguy hiểm.
• Người hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an, sĩ quan quân đội, sĩ quan công an...

Đây là chính sách đãi ngộ nhân văn, khuyến khích những người có cống hiến hoặc làm việc trong môi trường khó khăn.

7. Rút ngắn thời gian đánh giá kết quả tập sự

Quy trình đánh giá hiện nay được thực hiện rất khẩn trương. Chậm nhất sau 05 ngày làm việc kể từ khi nhận được báo cáo của người tập sự và nhận xét của người hướng dẫn, người đứng đầu cơ quan sử dụng công chức phải có văn bản đánh giá và đề nghị bổ nhiệm ngạch. Sự thay đổi này giúp công chức sớm ổn định tâm lý và chính thức bước vào hàng ngũ cán bộ nhà nước.

8. Siết chặt điều kiện hủy bỏ quyết định tuyển dụng

Việc hủy bỏ quyết định tuyển dụng đối với người tập sự chỉ được thực hiện trong các trường hợp cụ thể như: không đạt yêu cầu sau thời gian tập sự hoặc có hành vi vi phạm kỷ luật đến mức phải xử lý theo quy định của Luật Cán bộ, công chức. Điều này giúp ngăn chặn các quyết định cảm tính, bảo vệ sự công bằng trong môi trường công vụ.

Tóm lại, những quy định mới tại Nghị định 138/2020/NĐ-CP không chỉ siết chặt kỷ cương mà còn tạo điều kiện tối đa để công chức mới phát huy năng lực. Việc nắm vững các quy định này là hành trang không thể thiếu đối với bất kỳ ai đang và sẽ bước chân vào con đường phục vụ nhân dân.