Yêu cầu mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về triển khai mô hình giáo dục STEM/STEAM

Bước vào năm học 2026-2027, triển khai tinh thần đổi mới căn bản và toàn diện theo Nghị quyết 71-NQ/TW năm 2025, việc đưa các phương pháp giảng dạy tiên tiến vào trường học tiếp tục được xác định là trụ cột quan trọng. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026 chỉ đạo toàn diện nhiệm vụ giáo dục phổ thông trên phạm vi cả nước.

Trong đó, nội dung chỉ đạo về phương pháp giáo dục STEM/STEAM và nghiên cứu khoa học kỹ thuật nhận được sự quan tâm rất lớn từ các nhà quản lý giáo dục, giáo viên cũng như đông đảo phụ huynh học sinh. Văn bản nhấn mạnh mục tiêu tối thượng là phải nâng cao năng lực thực hành, tư duy khoa học và khả năng sáng tạo thực chất của người học, triệt tiêu tình trạng học vẹt hoặc chạy theo thành tích.

Cụ thể, tại điểm c khoản 4 Mục I Phần B Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục tổ chức giáo dục STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học, kỹ thuật phù hợp với mục tiêu Chương trình giáo dục phổ thông, điều kiện nhà trường và năng lực học sinh, đồng thời thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Gắn kết nội dung STEM với thực tiễn và Khung năng lực số

Giáo dục STEM (Science - Science, Technology, Engineering, Mathematics) không đơn thuần là một môn học độc lập mà là một phương pháp tiếp cận liên môn. Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng rõ ràng các hoạt động STEM phải được lồng ghép chặt chẽ, tự nhiên vào nội dung các môn học chính khóa, các chủ đề học tập trải nghiệm và hoạt động hướng nghiệp.

Qua quá trình trải nghiệm và khám phá, học sinh sẽ từng bước rèn luyện được tư duy thiết kế, tư duy khoa học, khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp trong đời sống thực tế, đồng thời nâng cao tinh thần hợp tác nhóm và tư duy đổi mới.

Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện các dự án nghiên cứu STEM và sáng tạo công nghệ trong nhà trường (ảnh minh họa)

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục đang diễn ra mạnh mẽ, việc triển khai STEM được yêu cầu kết hợp song hành với Khung năng lực số cho người học quy định tại Thông tư 02/2025/TT-BGDĐT. Các nhà trường được khuyến khích đưa các công cụ phần mềm, công nghệ mô phỏng, dữ liệu số và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) phù hợp với lứa tuổi vào các bài học STEM.

Tận dụng nguồn lực xã hội hóa nhưng phải ngăn chặn biến tướng

Để tối ưu hóa chi phí và gia tăng tính thực tiễn, Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến khích các trường phổ thông:

• Tận dụng hiệu quả cơ sở vật chất, phòng thực hành, học liệu và thiết bị sẵn có trong nhà trường.
• Tăng cường khai thác các nguồn tư liệu học tập mang tính đặc thù tại địa phương.
• Chủ động mở rộng liên kết, phối hợp với các trường đại học, học viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp công nghệ, bảo tàng, thư viện và các mô hình khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn.

Tuy nhiên, bên cạnh việc mở rộng hợp tác, chỉ đạo từ Bộ cũng nêu rõ thông điệp kiên quyết đối với các sai phạm hoặc biến tướng trong quá trình triển khai thực tế tại các địa phương.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh định hướng chỉ đạo: Không tổ chức giáo dục STEM, nghiên cứu khoa học, kỹ thuật theo phong trào, nặng sản phẩm trình diễn, thiếu chiều sâu chuyên môn hoặc làm phát sinh chi phí không cần thiết.

Chỉ đạo này nhằm chấm dứt tình trạng một số nơi biến ngày hội STEM thành "sân khấu trình diễn" tốn kém, yêu cầu phụ huynh mua sắm các bộ linh kiện, mô hình đắt đỏ vượt quá khả năng tài chính nhưng học sinh lại không thực sự nắm được bản chất kiến thức khoa học đằng sau sản phẩm.

Lời khuyên cho các cơ sở giáo dục và giáo viên trong năm học mới

Để thực hiện đúng tinh thần chỉ đạo tại Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026, các trường học cần lưu ý:

1. Xây dựng kế hoạch giáo dục STEM xuất phát từ chương trình môn học: Ưu tiên tận dụng nguyên vật liệu tái chế, thiết bị thí nghiệm có sẵn, tập trung vào tư duy sáng tạo của học sinh thay vì chạy theo hình thức mô hình sang trọng.
2. Bồi dưỡng chuyên sâu chuyên môn cho giáo viên: Tập trung nâng cao phương pháp tổ chức lớp học, kỹ năng kết nối bài học liên môn và ứng dụng công nghệ số thay vì thuê đơn vị bên ngoài thực hiện trọn gói.
3. Minh bạch và tiết kiệm: Tuyệt đối không thu các khoản kinh phí trái quy định hoặc ép buộc phụ huynh mua các bộ thiết bị STEM không nằm trong danh mục bắt buộc.