Trong bối cảnh các vụ hỏa hoạn tại các cơ sở kinh doanh diễn biến phức tạp, việc xây dựng một lực lượng phòng cháy chữa cháy (PCCC) tại chỗ không chỉ là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ tài sản, tính mạng mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp. Đối với các công ty cổ phần, việc tổ chức và duy trì hoạt động của đội PCCC cơ sở cần tuân thủ những điều kiện khắt khe về biên chế và nghiệp vụ.

Lực lượng PCCC cơ sở đóng vai trò nòng cốt trong việc ứng phó sự cố tại chỗ (ảnh minh họa)

1. Doanh nghiệp có bắt buộc phải lập đội PCCC cơ sở không?

Nhiều chủ doanh nghiệp vẫn lầm tưởng rằng chỉ những ngành nghề kinh doanh nguy hiểm mới cần lập đội PCCC. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 31 Nghị định 136/2020/NĐ-CP, trách nhiệm này thuộc về người đứng đầu cơ sở:

Người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm thành lập đội phòng cháy và chữa cháy cơ sở và trực tiếp duy trì hoạt động theo chế độ chuyên trách hoặc không chuyên trách.

Như vậy, ngay sau khi đi vào hoạt động, công ty cổ phần phải ban hành quyết định thành lập đội PCCC cơ sở bằng văn bản và gửi thông báo tới cơ quan Cảnh sát PCCC quản lý địa bàn. Đây là bước chuẩn bị pháp lý quan trọng, đặc biệt với các doanh nghiệp cần xin cấp các loại giấy phép con liên quan đến an ninh trật tự.

2. Điều kiện tổ chức và biên chế lực lượng PCCC cơ sở

Số lượng thành viên và cơ cấu lãnh đạo của đội PCCC cơ sở không được ấn định tùy tiện mà phải căn cứ vào quy mô nhân sự thường xuyên làm việc tại cơ sở. Cụ thể, theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP, định mức biên chế được quy định như sau:

• Dưới 10 người: Tất cả nhân viên đều là thành viên đội PCCC, do lãnh đạo cơ sở trực tiếp chỉ huy.
• Từ 10 đến 50 người: Đội PCCC phải có tối thiểu 10 người, bao gồm 01 Đội trưởng.
• Từ 51 đến 100 người: Tối thiểu 15 người, bao gồm 01 Đội trưởng và 01 Đội phó.
• Trên 100 người: Tối thiểu 25 người, bao gồm 01 Đội trưởng và 02 Đội phó.

Việc phân chia ca trực phải đảm bảo luôn có người thường trực 24/24 giờ để sẵn sàng ứng phó khi có sự cố xảy ra.

3. Nhiệm vụ "kép": Phòng cháy và Cứu nạn cứu hộ

Lực lượng PCCC cơ sở không chỉ có nhiệm vụ dập lửa. Theo Điều 45 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001, đội ngũ này phải chủ động đề xuất nội quy an toàn, tổ chức tuyên truyền kiến thức và huấn luyện nghiệp vụ cho toàn thể cán bộ công nhân viên.

Trang bị đầy đủ phương tiện PCCC là điều kiện bắt buộc để duy trì hoạt động của đội cơ sở (ảnh minh họa)

Bên cạnh đó, theo Điều 23 Nghị định 83/2017/NĐ-CP, lực lượng này còn đảm nhận vai trò cứu nạn, cứu hộ trong phạm vi quản lý. Điều này đòi hỏi các thành viên phải được tập huấn kỹ năng sơ cứu, thoát hiểm và sử dụng thành thạo các thiết bị bảo hộ chuyên dụng.

4. Mức phạt nặng khi vi phạm quy định về lực lượng PCCC

Nếu lơ là trong việc tổ chức và duy trì lực lượng PCCC, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với những chế tài hành chính nghiêm khắc theo Điều 47 Nghị định 144/2021/NĐ-CP:

• Phạt từ 1 - 3 triệu đồng: Đối với hành vi không quản lý, duy trì hoạt động của đội PCCC cơ sở hoặc trang bị không đầy đủ phương tiện chữa cháy.
• Phạt từ 3 - 5 triệu đồng: Nếu không tham gia hoạt động PCCC khi được người có thẩm quyền điều động.
• Phạt từ 5 - 10 triệu đồng: Đối với hành vi không thành lập đội PCCC cơ sở theo quy định.
• Phạt từ 10 - 15 triệu đồng: Nếu không thành lập đội PCCC chuyên ngành (đối với các cơ sở thuộc diện bắt buộc).

An toàn cháy nổ không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là bảo vệ sự sống còn của chính doanh nghiệp. Các công ty cổ phần cần chủ động rà soát, kiện toàn bộ máy PCCC cơ sở để tránh những rủi ro đáng tiếc về cả người, tài sản và pháp lý.