Việc cho thôi làm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về nhân sự mà còn là biểu hiện của quyền làm chủ, sự giám sát trực tiếp của nhân dân đối với những người đại diện cho mình ở cơ sở. Theo quy định mới nhất tại Nghị định 59/2023/NĐ-CP, quy trình này được thực hiện hết sức chặt chẽ và công khai.

Dưới đây là phân tích chi tiết về các trường hợp và trình tự thực hiện việc cho thôi chức danh này.

Những trường hợp cụ thể dẫn đến việc cho thôi chức danh Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố

Không phải ngẫu nhiên mà một người đang đương nhiệm lại phải rời vị trí. Theo quy định tại khoản 1 Điều 9 Nghị định 59/2023/NĐ-CP, việc cho thôi chức danh được quyết định tại cuộc họp của cộng đồng dân cư đối với các nhóm trường hợp sau:

1. Theo nguyện vọng cá nhân của người đương nhiệm

Người xin thôi làm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố vì lý do sức khỏe, hoàn cảnh gia đình hoặc các lý do cá nhân khác có thể chủ động gửi đơn lên Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Trong đơn cần nêu rõ lý do cụ thể để làm căn cứ xem xét.

2. Do yêu cầu từ cộng đồng và cơ quan có thẩm quyền

Đây là trường hợp Trưởng ban công tác Mặt trận ở thôn, tổ dân phố đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã xem xét cho thôi khi người đương nhiệm thuộc một trong các tình huống:

• Mất tín nhiệm: Không còn được nhân dân tin tưởng, không hoàn thành nhiệm vụ được giao.
• Vi phạm quyền làm chủ: Có hành vi xâm phạm quyền lợi của nhân dân, tham nhũng, lãng phí.
• Không chấp hành chỉ đạo: Không phục tùng sự điều hành của UBND cấp xã hoặc các quy định của cấp trên.
• Vi phạm pháp luật: Có hành vi vi phạm nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Kiến nghị từ nhân dân: Khi có ít nhất 50% tổng số hộ gia đình hoặc đại diện hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố có kiến nghị bằng văn bản.

"Việc cho thôi làm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố được thực hiện thông qua cuộc họp của cộng đồng dân cư để đảm bảo tính dân chủ và khách quan nhất."

Quy trình tổ chức cuộc họp cộng đồng dân cư để quyết định việc cho thôi chức

Để đảm bảo tính pháp lý, trình tự tổ chức cuộc họp phải tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn tại khoản 2 Điều 9 và khoản 5 Điều 3 Nghị định 59/2023/NĐ-CP:

• Mở đầu cuộc họp: Người chủ trì tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu và thông qua chương trình. Cuộc họp sẽ bầu thư ký (cần trên 50% đại diện hộ gia đình tham dự đồng ý).
• Công bố nội dung: Người chủ trì hoặc người được phân công công bố các quyết định, văn bản liên quan đến việc cho thôi chức danh.
• Thảo luận và Biểu quyết: Đây là phần quan trọng nhất, người dân tham dự sẽ thảo luận công khai và tiến hành biểu quyết đối với các nội dung đã nêu.
• Kết luận: Người chủ trì công bố kết quả biểu quyết và đưa ra kết luận cuối cùng của cuộc họp.

Quy định này tại Nghị định 59/2023/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 15/8/2023, thay thế cho các quy định cũ trước đây, nhằm tăng cường tính minh bạch trong quản lý xã hội tại cơ sở.