Gửi tiết kiệm ngân hàng từ lâu đã được coi là kênh trú ẩn an toàn và hiệu quả cho dòng tiền nhàn rỗi của người dân Việt Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường tài chính có nhiều biến động, câu hỏi "Gửi tiền trong ngân hàng có rủi ro gì không?" vẫn luôn là nỗi trăn trở của không ít khách hàng. Thực tế, dù hệ thống ngân hàng được kiểm soát chặt chẽ bởi Ngân hàng Nhà nước, người gửi tiền vẫn có thể đối mặt với những rủi ro nhất định nếu không nắm vững các quy định pháp lý và quy trình giao dịch.

Giao dịch gửi tiền tại ngân hàng cần tuân thủ đúng quy trình pháp lý (ảnh minh họa)

1. Ngân hàng có thể phá sản và hạn mức bảo hiểm tiền gửi

Nhiều người lầm tưởng rằng ngân hàng là tổ chức không bao giờ phá sản. Tuy nhiên, theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng 2010 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), ngân hàng hoàn toàn có thể bị phá sản nếu lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán và không thể phục hồi sau khi đã áp dụng các biện pháp kiểm soát đặc biệt.

Cụ thể, tại Điều 155 của Luật này quy định về việc phá sản tổ chức tín dụng như sau:

"Sau khi Ngân hàng Nhà nước có văn bản chấm dứt kiểm soát đặc biệt hoặc văn bản chấm dứt áp dụng hoặc văn bản không áp dụng biện pháp phục hồi khả năng thanh toán mà tổ chức tín dụng vẫn lâm vào tình trạng phá sản, thì tổ chức tín dụng đó phải gửi đơn yêu cầu Tòa án mở thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản theo quy định của pháp luật về phá sản."

Khi một ngân hàng phá sản, quyền lợi của người gửi tiền sẽ được bảo vệ thông qua cơ chế bảo hiểm tiền gửi. Theo Luật Bảo hiểm tiền gửi 2012, các tổ chức tín dụng (trừ ngân hàng chính sách) phải tham gia bảo hiểm tiền gửi. Tuy nhiên, số tiền bảo hiểm được chi trả có giới hạn.

Tại thời điểm tháng 8/2021, theo quy định tại Quyết định 21/2017/QĐ-TTg, số tiền tối đa mà tổ chức bảo hiểm tiền gửi trả cho tất cả các khoản tiền gửi được bảo hiểm của một cá nhân tại một ngân hàng là 75 triệu đồng (bao gồm cả gốc và lãi). Điều này đồng nghĩa với việc nếu bạn gửi số tiền lớn hơn 75 triệu đồng, phần vượt quá sẽ phải chờ đợi quá trình thanh lý tài sản của ngân hàng để được bồi hoàn, vốn thường kéo dài và không đảm bảo thu hồi 100%.

2. Rủi ro từ việc giao dịch "ngầm" bên ngoài trụ sở ngân hàng

Một rủi ro phổ biến khác đến từ sự chủ quan và lòng tin của khách hàng đối với nhân viên ngân hàng. Để chăm sóc các "khách hàng VIP", một số nhân viên ngân hàng thường đề nghị đến tận nhà hoặc nơi làm việc để làm thủ tục gửi tiền, mở sổ tiết kiệm. Đây là kẽ hở lớn dẫn đến các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Theo quy định tại Thông tư 48/2018/TT-NHNN về tiền gửi tiết kiệm, việc thực hiện giao dịch tiền gửi phải được thực hiện tại địa điểm giao dịch hợp pháp thuộc mạng lưới hoạt động của tổ chức tín dụng. Việc giao dịch bên ngoài không có sự giám sát của hệ thống camera và quy trình kiểm soát kép của ngân hàng khiến khách hàng dễ dàng nhận phải sổ tiết kiệm giả hoặc tiền không được nộp vào hệ thống.

Người gửi tiền nên thực hiện giao dịch trực tiếp tại quầy để đảm bảo an toàn (ảnh minh họa)

3. Mất tiền do ký sẵn chứng từ trắng hoặc ký khống

Vì muốn tiết kiệm thời gian hoặc do quá tin tưởng nhân viên ngân hàng, nhiều khách hàng đã ký sẵn vào các tập chứng từ giao dịch trống (chưa điền nội dung). Đây là hành vi cực kỳ nguy hiểm. Những đối tượng xấu có thể lợi dụng các chữ ký thật này để thực hiện các lệnh chuyển tiền, rút tiền trái phép từ tài khoản của khách hàng.

Về mặt pháp lý, khi khách hàng đã ký vào chứng từ, việc chứng minh đó là giao dịch gian lận trở nên rất khó khăn vì chữ ký trên hồ sơ là chữ ký thật. Ngân hàng có thể từ chối trách nhiệm bồi thường nếu quy trình rút tiền được thực hiện đúng theo các chứng từ có chữ ký của chủ tài khoản.

4. Tội phạm công nghệ cao và rủi ro bảo mật tiền gửi online

Với sự bùng nổ của ngân hàng số, gửi tiết kiệm online trở thành xu hướng. Tuy nhiên, đi kèm với đó là rủi ro bị đánh cắp thông tin tài khoản qua các hình thức như:

• Phishing: Khách hàng click vào các đường link giả mạo ngân hàng để đánh cắp tên đăng nhập và mật khẩu.
• Mã độc: Điện thoại hoặc máy tính bị nhiễm virus, cho phép tội phạm kiểm soát ứng dụng ngân hàng.
• Lộ mã OTP: Người dùng bị lừa cung cấp mã xác thực OTP cho kẻ gian qua điện thoại hoặc tin nhắn.

Trong các trường hợp này, nếu lỗi được xác định là do khách hàng làm lộ thông tin bảo mật, ngân hàng thường sẽ không chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Lời khuyên để gửi tiền ngân hàng an toàn nhất

Để giảm thiểu tối đa các rủi ro nêu trên, người gửi tiền cần lưu ý các nguyên tắc "vàng" sau:

1. Chọn ngân hàng uy tín: Ưu tiên các ngân hàng lớn, có vốn nhà nước hoặc các ngân hàng thương mại cổ phần có tiềm lực tài chính mạnh.
2. Trực tiếp giao dịch tại quầy: Luôn thực hiện nộp, rút tiền tại trụ sở ngân hàng và kiểm tra kỹ nội dung trên sổ tiết kiệm trước khi rời quầy.
3. Không ký khống chứng từ: Tuyệt đối không ký vào bất kỳ giấy tờ nào khi chưa rõ nội dung hoặc chứng từ trống.
4. Bảo mật thông tin cá nhân: Không chia sẻ mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng.
5. Kiểm tra số dư định kỳ: Sử dụng dịch vụ SMS Banking hoặc Mobile Banking để theo dõi biến động số dư thường xuyên.

Tóm lại, gửi tiền ngân hàng vẫn là một lựa chọn an toàn nếu khách hàng có sự cẩn trọng và hiểu biết nhất định về pháp luật. Đừng để sự chủ quan biến tài sản tích lũy cả đời trở thành mục tiêu của những rủi ro không đáng có.