Ranh giới mong manh giữa xử phạt hành chính và truy cứu hình sự

Trong thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, việc xác định trách nhiệm hình sự đối với hành vi đánh bạc thường gặp nhiều vướng mắc, đặc biệt là khi đối tượng thực hiện hành vi nhiều lần nhưng số tiền mỗi lần đều dưới mức định lượng tối thiểu. Để thống nhất áp dụng pháp luật, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Công văn 851/VKSTC-V2 đưa ra những hướng dẫn cụ thể về vấn đề này.

Theo quy định tại Điều 321 Bộ luật Hình sự 2015, tội đánh bạc chỉ bị truy cứu khi số tiền hoặc hiện vật dùng để đánh bạc trị giá từ 5 triệu đồng trở lên, hoặc dưới mức này nhưng đã bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích.

Nhiều lần đánh bạc dưới 5 triệu đồng xử lý thế nào?

Một trong những nội dung quan trọng nhất của Công văn 851/VKSTC-V2 là hướng dẫn xử lý trường hợp một người thực hiện hành vi đánh bạc nhiều lần, nhưng mỗi lần số tiền đều dưới 5 triệu đồng. Cụ thể:

• Trường hợp chưa bị xử phạt hành chính: Nếu một người đánh bạc nhiều lần mà mỗi lần đều dưới 5 triệu đồng, đồng thời chưa bị xử phạt hành chính và chưa hết thời hiệu xử phạt, thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, toàn bộ số tiền dùng để đánh bạc trong các lần này sẽ bị truy thu để sung công quỹ nhà nước.
• Trường hợp có ít nhất một lần đạt ngưỡng: Nếu trong các lần đánh bạc đó, có ít nhất một lần số tiền đạt từ 5 triệu đồng trở lên, người đó sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 đối với lần vi phạm đó.
• Trường hợp đã bị xử phạt hành chính: Nếu đối tượng đã bị xử phạt hành chính về hành vi đánh bạc hoặc tổ chức đánh bạc mà vẫn tiếp tục thực hiện hành vi (dù số tiền dưới 5 triệu đồng), thì tình tiết "đã bị xử phạt hành chính" sẽ được áp dụng để xử lý hình sự cho các hành vi tiếp theo.

"Người nào đánh bạc trái phép dưới bất kỳ hình thức nào thua bằng tiền hay hiện vật trị giá từ 5.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 5.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này... thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm."
— Trích khoản 1 Điều 321 Bộ luật Hình sự 2015

Xác định tội danh trong hoạt động ghi lô, đề

Công văn 851/VKSTC-V2 cũng làm rõ cách phân định tội danh giữa Tội đánh bạc và Tội tổ chức đánh bạc đối với những người làm "thư ký" đề:

• Thư ký giữ lại một phần để ăn thua trực tiếp: Hành vi này bị xử lý về tội Đánh bạc theo Điều 321.
• Thư ký chuyển bảng cho chủ đề: Tùy vào tính chất và quy mô, người này có thể bị xử lý về tội Tổ chức đánh bạc hoặc Đánh bạc với vai trò đồng phạm theo Điều 321 hoặc Điều 322.

Đặc biệt, đối với người bán số đề trực tiếp ăn thua với người chơi, dù doanh thu trong ngày có thể trên 20 triệu đồng, hướng dẫn vẫn yêu cầu xử lý về tội Đánh bạc do bản chất của hành vi là trực tiếp tham gia ăn thua bằng tiền.

Việc nắm rõ các quy định tại Công văn 851/VKSTC-V2 không chỉ giúp các cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện đúng pháp luật mà còn là lời cảnh tỉnh cho người dân về những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng từ hành vi đánh bạc, dù chỉ là những số tiền nhỏ lẻ.