Trong nỗ lực cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024 đã chính thức giới thiệu khái niệm "Mức tham chiếu". Đây là một bước ngoặt quan trọng, thay thế hoàn toàn căn cứ mức lương cơ sở vốn đã quen thuộc trong nhiều thập kỷ qua để tính toán các quyền lợi và nghĩa vụ về y tế của người dân.

Mức tham chiếu đóng BHYT là gì?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, mức tham chiếu được định nghĩa như sau:

"Mức tham chiếu là mức tiền do Chính phủ quyết định dùng để tính mức đóng, mức hưởng của một số trường hợp tham gia bảo hiểm y tế quy định tại Luật này."

Thực tế, khái niệm này đã được đồng bộ hóa với Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Điểm khác biệt cốt lõi là mức tham chiếu sẽ được điều chỉnh linh hoạt dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tăng trưởng kinh tế, thay vì phụ thuộc cứng nhắc vào bảng lương hành chính.

Những ai sẽ đóng BHYT dựa trên mức tham chiếu?

Việc chuyển đổi sang mức tham chiếu không áp dụng cho tất cả mọi người mà tập trung vào các nhóm đối tượng cụ thể. Theo Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, các nhóm sau đây sẽ lấy mức tham chiếu làm căn cứ:

• Nhóm do người lao động và chủ sử dụng đóng: Điển hình là người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã. Mức đóng tối đa bằng 6% mức tham chiếu.
• Nhóm do cơ quan BHXH đóng: Người nghỉ việc hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng; người hưởng chế độ thai sản hoặc ốm đau dài ngày.
• Nhóm do Ngân sách Nhà nước đóng: Hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ, người có công với cách mạng, cựu chiến binh... mức đóng cố định bằng 6% mức tham chiếu.
• Nhóm tham gia theo hộ gia đình: Đây là nhóm đông đảo nhất. Người thứ nhất đóng tối đa 6% mức tham chiếu, các thành viên tiếp theo được giảm trừ dần (70%, 60%, 50%...).

Ý nghĩa thực tiễn: Quyền lợi có bị ảnh hưởng?

Nhiều người dân lo lắng liệu việc thay đổi tên gọi từ "lương cơ sở" sang "mức tham chiếu" có làm tăng gánh nặng tài chính hay giảm quyền lợi khám chữa bệnh? Câu trả lời nằm ở cơ chế điều chỉnh của Chính phủ.

Về mức hưởng, Luật Bảo hiểm y tế 2008 (được sửa đổi năm 2024) quy định người tham gia 5 năm liên tục sẽ được hưởng 100% chi phí nếu số tiền cùng chi trả trong năm lớn hơn 6 lần mức tham chiếu. Như vậy, nếu mức tham chiếu được giữ ổn định hoặc tăng tương ứng với thu nhập, quyền lợi của người dân vẫn được đảm bảo tối đa.

Theo dự toán ngân sách năm 2025, mức lương cơ sở hiện tại là 2,34 triệu đồng/tháng. Do đó, khi Luật mới có hiệu lực từ 01/7/2025, mức tham chiếu ban đầu dự kiến cũng sẽ được ấn định ở mức 2,34 triệu đồng để đảm bảo tính liên tục và ổn định cho người tham gia.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc áp dụng mức tham chiếu là bước đi tất yếu trong lộ trình bãi bỏ mức lương cơ sở khi thực hiện cải cách tiền lương toàn diện. Người dân cần chủ động cập nhật các thông báo từ cơ quan Bảo hiểm xã hội địa phương để nắm bắt chính xác con số mức tham chiếu hàng năm, từ đó có kế hoạch tài chính phù hợp cho việc tham gia BHYT hộ gia đình, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và người thân.