Năm 2009 đánh dấu một giai đoạn đầy thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam khi phải đối mặt với những dư chấn từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Trong bối cảnh đó, việc duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành tài chính mà còn là yếu tố then chốt để ngăn chặn suy giảm kinh tế. Ngày 22/05/2009, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Chỉ thị 01/CT-NHNN, đưa ra một loạt các giải pháp "mạnh tay" nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả kinh doanh cho các tổ chức tín dụng.

Tăng cường quản trị vốn và đảm bảo thanh khoản

Một trong những nội dung trọng tâm của Chỉ thị 01/CT-NHNN là yêu cầu các tổ chức tín dụng phải chủ động cân đối giữa nguồn vốn huy động và sử dụng vốn. Thống đốc nhấn mạnh việc kiểm soát chặt chẽ quy mô và cơ cấu tín dụng, đặc biệt là sự cân đối giữa các kỳ hạn ngắn, trung và dài hạn.

Cụ thể, các ngân hàng cần:

• Duy trì số vốn khả dụng hợp lý để thường xuyên đảm bảo an toàn khả năng thanh toán.
• Chấp hành nghiêm tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn.
• Ấn định lãi suất huy động phù hợp với tình hình cung - cầu vốn thị trường và quy định về lãi suất cơ bản.

Việc thực hiện giao dịch trên thị trường liên ngân hàng cũng được yêu cầu phải minh bạch, chỉ nhằm mục đích bù đắp thiếu hụt tạm thời dự trữ bắt buộc, tuyệt đối không được dùng vốn vay liên ngân hàng để cho vay khách hàng cá nhân, tổ chức nhằm trục lợi từ chênh lệch lãi suất không an toàn.

Mở rộng tín dụng đi đôi với kiểm soát chất lượng

Để hỗ trợ nền kinh tế theo chủ trương kích cầu của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu tiếp tục thực hiện có hiệu quả các biện pháp tại Chỉ thị 06/2008/CT-NHNN. Tuy nhiên, việc mở rộng tín dụng phải tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa, khu vực nông thôn và các dự án trọng điểm quốc gia.

Đặc biệt, Thống đốc yêu cầu kiểm soát chặt chẽ các khoản cho vay đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao như:

• Kinh doanh bất động sản.
• Kinh doanh chứng khoán.
• Cho vay tiêu dùng.

Các tổ chức tín dụng phải thực hiện đúng quy định về phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro và nghiêm cấm mọi hành vi nới lỏng điều kiện cấp tín dụng một cách tùy tiện.

Thanh tra, giám sát và thực hiện hỗ trợ lãi suất

Nhiệm vụ trọng tâm trong những tháng cuối năm 2009 là công tác thanh tra, giám sát việc thực hiện các quy định về cho vay hỗ trợ lãi suất. Đây là chính sách quan trọng nhằm giúp doanh nghiệp giảm chi phí vốn, duy trì sản xuất trong giai đoạn khó khăn. Ngân hàng Nhà nước sẽ tăng cường kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay để đảm bảo dòng tiền đi đúng địa chỉ, tránh tình trạng trục lợi chính sách.

Bên cạnh đó, các đơn vị tại trụ sở chính và chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh, thành phố có trách nhiệm theo dõi sát diễn biến thị trường để tham mưu kịp thời các biện pháp điều hành linh hoạt về lãi suất, tỷ giá và các công cụ chính sách tiền tệ khác, góp phần chủ động ngăn ngừa lạm phát quay trở lại.

Có thể thấy, Chỉ thị 01/CT-NHNN là một "lá chắn" cần thiết để bảo vệ hệ thống tài chính quốc gia trước những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu năm 2009, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho sự phục hồi và tăng trưởng trong những năm tiếp theo.