Việc sắp xếp đơn vị hành chính (ĐVHC) là một chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy và thúc đẩy phát triển. Tuy nhiên, quá trình này thường kéo theo những vướng mắc về quy hoạch đô thị. Nghị quyết 66.1/2025/NQ-CP vừa ban hành đã tháo gỡ "nút thắt" về thẩm quyền phê duyệt quy hoạch phân khu, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho các địa phương.

Quy hoạch phân khu trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính

Việc hình thành các đô thị mới sau khi sáp nhập hoặc điều chỉnh địa giới hành chính đòi hỏi một tầm nhìn quy hoạch đồng bộ. Theo quy định mới, các quy tắc về lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu được áp dụng cho các khu vực hình thành đô thị có vai trò thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.

Điều kiện về quy mô dân số

Để được áp dụng cơ chế đặc thù này, khu vực dự kiến hình thành đô thị phải đáp ứng các tiêu chí về dân số dự báo trong 10 năm tới. Cụ thể tại Điều 1 Nghị quyết 66.1/2025/NQ-CP quy định mức dân số tối thiểu như sau:

• Đối với thành phố trực thuộc trung ương: Từ 45.000 người trở lên.
• Đối với các tỉnh miền núi, vùng cao, biên giới hình thành sau sắp xếp: Từ 15.000 người trở lên.
• Đối với các tỉnh còn lại: Từ 21.000 người trở lên.

Thẩm quyền và trình tự phê duyệt: Trách nhiệm thuộc về ai?

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị quyết này chính là việc làm rõ vai trò của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh trong quy trình quy hoạch. Điều 3 Nghị quyết 66.1/2025/NQ-CP đã phân định rõ 4 bước thực hiện chính yếu:

1. Giao nhiệm vụ: UBND cấp tỉnh giao cho các cơ quan, đơn vị trực thuộc tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch và đồ án quy hoạch phân khu.
2. Thẩm định: Cơ quan chuyên môn về quy hoạch đô thị và nông thôn cấp tỉnh chịu trách nhiệm thẩm định các hồ sơ này một cách chặt chẽ.
3. Phê duyệt: Trên cơ sở báo cáo thẩm định, UBND cấp tỉnh sẽ xem xét và ra quyết định phê duyệt chính thức.
4. Báo cáo Hội đồng nhân dân: Trong trường hợp việc lập quy hoạch làm thay đổi vượt quá các chỉ tiêu sử dụng đất cấp tỉnh hoặc quy mô dân số thấp hơn mức quy định, UBND cấp tỉnh phải báo cáo Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định trước khi thực hiện.

Hiệu lực thi hành và tính ưu tiên của Nghị quyết

Nghị quyết 66.1/2025/NQ-CP có hiệu lực ngay từ ngày ban hành và kéo dài đến hết ngày 28/02/2027. Đây được xem là một giải pháp tình thế nhưng vô cùng cần thiết để giải quyết các vướng mắc phát sinh trong giai đoạn chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương.

Đặc biệt, Chính phủ nhấn mạnh: "Trong thời gian Nghị quyết này có hiệu lực, nếu có sự khác biệt giữa quy định của Nghị quyết và các văn bản pháp luật khác thì thực hiện theo quy định của Nghị quyết này". Điều này khẳng định tính ưu tiên và quyết tâm của Chính phủ trong việc đẩy nhanh tiến độ sắp xếp ĐVHC gắn với phát triển đô thị bền vững.

Lời khuyên cho các địa phương

Các địa phương đang trong lộ trình sắp xếp ĐVHC cần chủ động rà soát các chỉ tiêu dân số và quỹ đất để kịp thời đề xuất lập quy hoạch phân khu. Việc nắm vững thẩm quyền và trình tự tại Nghị quyết 66.1/2025/NQ-CP sẽ giúp rút ngắn thời gian làm thủ tục, sớm ổn định tổ chức bộ máy và tập trung vào các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trọng điểm.