Việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy nhà nước là một chủ trương lớn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Tuy nhiên, một vấn đề thực tiễn nảy sinh là khi các cơ quan thay đổi tên gọi hoặc chức năng, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính sẽ được thực hiện như thế nào để đảm bảo tính liên tục và đúng pháp luật? Câu trả lời đã được làm rõ tại Nghị quyết 190/2025/QH15 vừa được Quốc hội thông qua.

Quy định về thẩm quyền xử phạt khi thay đổi tên gọi nhưng giữ nguyên nhiệm vụ

Trong quá trình sắp xếp, nhiều chức danh có thể bị thay đổi tên gọi do sáp nhập hoặc điều chỉnh cơ cấu tổ chức. Theo quy định tại Điều 8 Nghị quyết 190/2025/QH15, nếu việc sắp xếp chỉ dẫn đến thay đổi tên gọi mà không làm thay đổi về nhiệm vụ, quyền hạn thì thẩm quyền xử phạt được giữ nguyên.

“Các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính do sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước dẫn đến thay đổi tên gọi nhưng không thay đổi về nhiệm vụ, quyền hạn thì được giữ nguyên thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.”

Điều này giúp đảm bảo các hoạt động quản lý nhà nước không bị gián đoạn, các hành vi vi phạm vẫn bị xử lý kịp thời bởi các chức danh tương ứng dù dưới tên gọi mới.

Trường hợp thay đổi nhiệm vụ, quyền hạn: Chính phủ sẽ quyết định

Đối với những trường hợp sắp xếp dẫn đến sự thay đổi thực chất về nhiệm vụ và quyền hạn của các chức danh, việc xác định thẩm quyền xử phạt cần có sự điều chỉnh phù hợp. Nghị quyết 190/2025/QH15 giao Chính phủ quy định cụ thể vấn đề này.

Việc quy định phải dựa trên các nguyên tắc cơ bản của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012. Điều này nhằm đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ trống thẩm quyền xử phạt trong các lĩnh vực quản lý chuyên ngành.

Giai đoạn chuyển tiếp: Ai tiếp tục thực hiện thẩm quyền?

Một trong những điểm đáng chú ý là quy định về giai đoạn chuyển tiếp. Trong thời gian Chính phủ chưa ban hành quy định mới cho các chức danh có thay đổi về nhiệm vụ, quyền hạn, các chức danh hiện tại vẫn tiếp tục thực hiện thẩm quyền của mình.

Cụ thể, thẩm quyền xử phạt trong các lĩnh vực quản lý nhà nước do Chánh Thanh tra, Chủ tịch Ủy ban nhân dân hoặc các chức danh khác đang có thẩm quyền sẽ tiếp tục được thực hiện theo quy định hiện hành cho đến khi có văn bản thay thế. Quy định này loại bỏ khoảng trống pháp lý, giúp công tác đấu tranh phòng, chống vi phạm hành chính luôn được duy trì liên tục.

Như vậy, việc sắp xếp đơn vị hành chính và bộ máy nhà nước theo tinh thần của Nghị quyết 190/2025/QH15 đã dự liệu kỹ lưỡng các tình huống về thẩm quyền xử phạt, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho quá trình cải cách tổ chức bộ máy.