Từ ngày 01/7/2024, một chương mới trong quản lý dân cư tại Việt Nam chính thức bắt đầu khi Luật Căn cước 2023 có hiệu lực thi hành. Không chỉ đơn thuần là đổi tên gọi từ "Căn cước công dân" sang "Căn cước", đạo luật này còn mang đến những thay đổi mang tính đột phá, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và thói quen sử dụng giấy tờ của hàng triệu người dân.

1. Thẻ Căn cước chính thức thay thế CMND và CCCD

Theo quy định tại khoản 11 Điều 4 Luật Căn cước 2023, thẻ Căn cước được định nghĩa là giấy tờ tùy thân chứa đựng thông tin về căn cước và các thông tin khác đã được tích hợp của công dân Việt Nam. Đây sẽ là loại giấy tờ duy nhất thay thế hoàn toàn cho Chứng minh nhân dân (CMND) và thẻ Căn cước công dân (CCCD) trong các giao dịch hành chính, dân sự.

2. Mở rộng đối tượng cấp thẻ: Trẻ em dưới 14 tuổi cũng được cấp

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Luật Căn cước 2023 chính là việc mở rộng đối tượng được cấp thẻ. Cụ thể, tại Điều 19 Luật Căn cước 2023 quy định:

"Công dân Việt Nam được cấp thẻ căn cước bao gồm: Người từ đủ 14 tuổi trở lên (bắt buộc) và người dưới 14 tuổi (cấp theo nhu cầu)."

Việc cấp thẻ cho trẻ em giúp tích hợp thông tin thẻ bảo hiểm y tế, sổ tiêm chủng... vào thẻ Căn cước, tạo thuận lợi tối đa cho phụ huynh khi thực hiện các thủ tục cho con em mình mà không cần mang theo nhiều loại giấy tờ giấy dễ hư hỏng.

3. Thay đổi thông tin trên bề mặt thẻ và bổ sung mống mắt

Thẻ Căn cước mới sẽ không còn in dấu vân tay và đặc điểm nhân dạng trên bề mặt thẻ như trước đây. Thay vào đó, các thông tin này sẽ được lưu trữ trong chip điện tử. Đặc biệt, khi làm thẻ Căn cước mới, người dân sẽ được thu nhận thông tin về mống mắt. Đây là công nghệ nhận diện sinh trắc học có độ chính xác cực cao, giúp ngăn chặn hiệu quả việc làm giả giấy tờ và hỗ trợ xác thực danh tính nhanh chóng.

4. Tích hợp "tất cả trong một" vào thẻ Căn cước

Người dân có thể yêu cầu tích hợp thông tin của nhiều loại giấy tờ vào thẻ Căn cước như: Giấy phép lái xe, thẻ Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm xã hội, Giấy khai sinh, Giấy đăng ký kết hôn... Khi các thông tin này đã được tích hợp, người dân có thể sử dụng thẻ Căn cước để thực hiện các giao dịch mà không cần xuất trình các giấy tờ gốc tương ứng, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.

5. Số phận của CMND và CCCD cũ sau ngày 01/7/2024

Đây là vấn đề được nhiều người quan tâm nhất. Theo quy định chuyển tiếp tại Điều 46 Luật Căn cước 2023:

• Thẻ CCCD: Vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn ghi trên thẻ. Người dân không bắt buộc phải đổi sang thẻ Căn cước nếu thẻ CCCD vẫn còn hạn.
• Chứng minh nhân dân (CMND): Chỉ có giá trị sử dụng đến hết ngày 31/12/2024. Sau thời điểm này, CMND chính thức bị "khai tử" và không còn giá trị giao dịch.
• Trường hợp hết hạn: Các loại thẻ CCCD, CMND hết hạn từ ngày 15/01/2024 đến trước ngày 30/6/2024 thì vẫn được tiếp tục sử dụng đến hết ngày 30/6/2024.

Lưu ý quan trọng: Người dân cần chủ động kiểm tra thời hạn giấy tờ của mình. Hành vi không thực hiện đúng quy định về cấp, đổi, cấp lại thẻ có thể bị xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

Việc ban hành Luật Căn cước 2023 là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng Chính phủ số và xã hội số. Người dân nên sớm tìm hiểu và thực hiện các thủ tục cần thiết để đảm bảo quyền lợi cá nhân trong các giao dịch hàng ngày.