Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) luôn là một bài toán kinh tế phức tạp, nơi sự phối hợp giữa Nhà nước và tư nhân đòi hỏi một khung pháp lý minh bạch về tài chính. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 243/2025/NĐ-CP, trong đó quy định chi tiết về các loại chi phí thực hiện thủ tục triển khai dự án. Những thay đổi này, có hiệu lực từ ngày 11/9/2025, hứa hẹn sẽ tạo ra một diện mạo mới cho môi trường đầu tư tại Việt Nam.

Chi phí chuẩn bị dự án: Gánh nặng đầu tiên hay khoản đầu tư chiến lược?

Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 243/2025/NĐ-CP, chi phí chuẩn bị dự án PPP bao gồm một danh mục dài các khoản mục từ lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư cho đến chi phí thẩm định và thuê tư vấn thẩm tra. Đây là giai đoạn đặt nền móng, quyết định sự thành bại của toàn bộ dự án.

Thực tế cho thấy, nhiều nhà đầu tư thường lúng túng khi xác định các khoản chi phí này. Quy định mới đã làm rõ rằng chi phí thẩm định sẽ được tính bằng 20% định mức hoặc dự toán chi phí thẩm tra. Điều này giúp các đơn vị chuẩn bị dự án có căn cứ rõ ràng để lập kế hoạch tài chính, tránh tình trạng thiếu hụt nguồn lực trong giai đoạn then chốt.

Lựa chọn nhà đầu tư: Cuộc chơi sòng phẳng với mức phí minh bạch

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là mức giá bán hồ sơ mời thầu. Nghị định 243/2025/NĐ-CP khống chế mức giá không quá 20 triệu đồng đối với nhà đầu tư trong nước và 30 triệu đồng đối với nhà đầu tư quốc tế. Con số này đảm bảo tính tiếp cận rộng rãi cho các doanh nghiệp có năng lực, đồng thời bù đắp một phần chi phí tổ chức đấu thầu.

Bên cạnh đó, chi phí lập hồ sơ mời thầu được tính theo tỷ lệ 0,05% tổng mức đầu tư, nhưng có giới hạn tối thiểu 10 triệu và tối đa 200 triệu đồng. Cách tính này giúp bảo vệ quyền lợi của cả cơ quan nhà nước và nhà đầu tư, đảm bảo chi phí tương xứng với quy mô và độ phức tạp của dự án.

Trách nhiệm hoàn trả và cơ chế giải quyết kiến nghị

Pháp luật cũng quy định rất chặt chẽ về trách nhiệm hoàn trả chi phí. Nhà đầu tư được lựa chọn cuối cùng sẽ phải hoàn trả chi phí chuẩn bị dự án theo quy định tại Điều 73 Luật PPP. Đây là cơ chế nhằm tái tạo nguồn vốn cho ngân sách hoặc hoàn trả cho nhà đầu tư đề xuất dự án ban đầu (nếu họ không trúng thầu).

"Nhà đầu tư được lựa chọn chịu trách nhiệm hoàn trả chi phí chuẩn bị dự án theo quy định tại khoản 2 Điều 73 của Luật PPP về ngân sách nhà nước hoặc về nguồn vốn hợp pháp khác đã được sử dụng để chuẩn bị dự án." - Trích khoản 12 Điều 5 Nghị định 243/2025/NĐ-CP.

Ngoài ra, cơ chế giải quyết kiến nghị cũng được chuyên nghiệp hóa. Nhà đầu tư có quyền khiếu nại về kết quả lựa chọn nhưng phải nộp kinh phí giải quyết. Nếu kiến nghị đúng, họ sẽ được hoàn trả lại khoản tiền này. Điều này giúp hạn chế các khiếu nại thiếu căn cứ, làm chậm tiến độ dự án, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của các nhà đầu tư làm ăn chân chính.

Tóm lại, việc nắm vững các quy định tại Nghị định 243/2025/NĐ-CP không chỉ giúp nhà đầu tư chủ động về tài chính mà còn giúp họ tự tin hơn khi tham gia vào các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia theo phương thức PPP.