Chính phủ vừa ban hành chính sách mới mang tính bước ngoặt, nâng mức phụ cấp công vụ lên tới 55% cho cán bộ, công chức cấp xã không thuộc diện hưởng lương, thu nhập tăng thêm theo cơ chế đặc thù. Quy định này có hiệu lực ngay từ đầu tháng 10/2026 nhưng được thực hiện hồi tố kể từ ngày 01/7/2026, giúp hàng chục vạn cán bộ cơ sở gia tăng đáng kể thu nhập chính đáng.

Bước đột phá mới về chế độ đãi ngộ cho cán bộ, công chức cấp xã

Trong hệ thống hành chính nhà nước, đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở luôn là lực lượng trực tiếp giải quyết công việc hàng ngày với nhân dân, chịu áp lực công việc rất lớn nhưng mặt bằng thu nhập nhìn chung còn nhiều hạn chế. Nhằm kịp thời động viên, khích lệ và bảo đảm đời sống cho lực lượng nòng cốt này, Chính phủ đã ban hành văn bản quy định toàn diện về chế độ phụ cấp công vụ tại cơ sở.

Theo quy định mới nhất tại Nghị định 381/2026/NĐ-CP, mức phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức cấp xã đã có sự điều chỉnh vượt bậc so với mức bình quân 25% trước đây theo Nghị định 34/2012/NĐ-CP.

Đối tượng và điều kiện hưởng mức phụ cấp công vụ 55%

Khoản 1 Điều 3 của Nghị định 381/2026/NĐ-CP quy định rõ ràng về nhóm đối tượng được hưởng mức phụ cấp công vụ 55%. Cụ thể:

• Mức hưởng 55%: Áp dụng đối với cán bộ, công chức làm việc trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tổ chức chính trị - xã hội ở cấp xã (bao gồm xã, phường, đặc khu) không được hưởng tiền lương, thu nhập tăng thêm theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
• Mức hưởng 25%: Áp dụng đối với cán bộ, công chức cấp xã tại các địa phương đang được hưởng chính sách tiền lương, thu nhập tăng thêm theo Nghị quyết đặc thù của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố.
• Chính sách bù đắp công bằng: Đối với nhóm hưởng thu nhập tăng thêm theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân nhưng tổng mức tăng thêm thực tế tính ra lại thấp hơn mức phụ cấp công vụ 55%, người thụ hưởng sẽ được thanh toán khoản tiền chênh lệch để đảm bảo quyền lợi tối thiểu bằng đúng mức 55%.

Cơ chế này thể hiện tính nhân văn sâu sắc, xóa bỏ khoảng cách chênh lệch quyền lợi quá lớn giữa các địa phương có ngân sách tự chủ dồi dào và những địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng chưa có cơ chế tăng thu nhập đặc thù.

Cách tính mức phụ cấp công vụ hằng tháng chi tiết

Việc tính toán số tiền phụ cấp công vụ thực tế mỗi tháng của cán bộ, công chức cấp xã được dựa trên căn cứ chặt chẽ về mức lương và phụ cấp hiện hưởng. Cụ thể công thức xác định như sau:

Mức phụ cấp công vụ = 55% × [Mức lương hiện hưởng + Phụ cấp chức vụ lãnh đạo (nếu có) + Phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có)]

Để bạn đọc dễ hình dung, chúng ta hãy xét một ví dụ thực tế:

Ví dụ: Đồng chí Nguyễn Văn A là công chức Tư pháp - Hộ tịch tại một xã thuộc tỉnh chưa có Nghị quyết chi thu nhập tăng thêm. Đồng chí A hiện hưởng hệ số lương 3,00 (mức lương cơ sở 2.340.000 đồng/tháng), không có phụ cấp chức vụ lãnh đạo hay vượt khung. Mức lương hiện hưởng của đồng chí A là 7.020.000 đồng/tháng. Khi áp dụng chính sách mới:

• Mức phụ cấp công vụ mỗi tháng được nhận: 55% × 7.020.000 = 3.861.000 đồng/tháng.
• So với mức 25% trước đây (chỉ đạt 1.755.000 đồng/tháng), thu nhập hàng tháng của đồng chí A đã tăng thêm hơn 2,1 triệu đồng mỗi tháng.

Nguyên tắc chi trả, nguồn kinh phí và chế độ truy lĩnh từ 01/7/2026

Các quy định về phương thức chi trả, bảo đảm ngân sách và thời gian chuyển tiếp được hướng dẫn cụ thể như sau:

• Kỳ chi trả: Phụ cấp công vụ được chi trả cùng kỳ lương hằng tháng theo quy định tại khoản 1 Điều 4 của văn bản. Khoản phụ cấp này phục vụ trực tiếp cho hoạt động thực thi công vụ, do đó không dùng để tính đóng, hưởng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế.
• Nguồn kinh phí bảo đảm: Ngân sách nhà nước bố trí toàn bộ nguồn chi theo phân cấp ngân sách hiện hành và được tổng hợp đầy đủ vào nhu cầu cải cách chính sách tiền lương hằng năm của từng địa phương.
• Quy định truy lĩnh hồi tố từ ngày 01/7/2026: Chế độ phụ cấp công vụ mới có hiệu lực kể từ ngày ký (ngày 02/10/2026) nhưng mốc tính hưởng được bắt đầu từ ngày 01/7/2026 cho đến khi triển khai cải cách tiền lương đồng bộ. Do đó, các cán bộ, công chức cấp xã thuộc diện hưởng mức 55% sẽ được cơ quan, đơn vị thanh toán truy lĩnh phần chênh lệch cho toàn bộ thời gian từ tháng 7/2026 đến tháng 10/2026.

Những khoảng thời gian không được tính hưởng phụ cấp công vụ

Bên cạnh việc mở rộng quyền lợi, pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp không được tính hưởng phụ cấp công vụ để đảm bảo kỷ cương hành chính và nguyên tắc gắn quyền lợi với thực thi nhiệm vụ thực tế:

1. Thời gian đi công tác, làm việc hoặc học tập ở nước ngoài được hưởng 40% tiền lương theo quy định hiện hành;
2. Thời gian nghỉ việc không hưởng lương liên tục từ 01 tháng trở lên;
3. Thời gian nghỉ việc hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội (như nghỉ ốm đau dài ngày, nghỉ thai sản);
4. Thời gian bị tạm đình chỉ công tác hoặc bị tạm giam, tạm giữ theo quyết định của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Tóm lại, chính sách điều chỉnh phụ cấp công vụ lên 55% là một điểm tựa tài chính vô cùng thiết thực, tiếp thêm động lực to lớn cho đội ngũ công chức cấp xã yên tâm cống hiến, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân ở địa bàn cơ sở.