Tái cơ cấu danh mục trái phiếu: Chỉ còn 03 loại hình chủ chốt

Theo quy định mới nhất tại Nghị định 01/2011/NĐ-CP vừa được ban hành ngày 05/01/2011, danh mục trái phiếu Chính phủ đã được tinh gọn và chuẩn hóa một cách triệt để. Kể từ thời điểm này, trái phiếu Chính phủ sẽ chỉ bao gồm 03 loại hình chính thống:

• Tín phiếu kho bạc: Công cụ nợ ngắn hạn nhằm bù đắp thiếu hụt tạm thời của ngân sách Nhà nước trong năm tài chính.
• Trái phiếu kho bạc: Công cụ nợ trung và dài hạn nhằm huy động vốn cho đầu tư phát triển và bù đắp thiếu hụt ngân sách.
• Công trái xây dựng Tổ quốc: Hình thức huy động nguồn lực trong nhân dân để đầu tư xây dựng các công trình trọng điểm quốc gia.

Đáng chú ý, Chính phủ đã quyết định chính thức loại bỏ 03 loại trái phiếu từng tồn tại trước đây bao gồm: Trái phiếu công trình Trung ương, Trái phiếu đầu tư và Trái phiếu ngoại tệ. Việc loại bỏ này nhằm tránh sự chồng chéo trong quản lý và tập trung nguồn lực vào các công cụ nợ có tính thanh khoản cao hơn trên thị trường tài chính.

Thay đổi chủ thể phát hành: Bộ Tài chính nắm quyền chủ động

Một trong những điểm mới quan trọng nhất của Nghị định 01/2011/NĐ-CP là việc xác định lại chủ thể phát hành. Thay vì Chính phủ trực tiếp đứng tên như quy định tại Nghị định 141/2003/NĐ-CP, nay Bộ Tài chính sẽ là cơ quan duy nhất chịu trách nhiệm phát hành trái phiếu Chính phủ.

Phương thức phát hành cũng được đa dạng hóa với 04 hình thức chủ đạo: Đấu thầu, bảo lãnh phát hành, đại lý phát hành và bán lẻ trái phiếu. Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp công tác điều hành chính sách tài khóa linh hoạt hơn, sát với diễn biến thực tế của thị trường tiền tệ và nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Siết chặt điều kiện phát hành ra thị trường quốc tế

Đối với việc vươn ra thị trường vốn quốc tế, Nghị định 01/2011/NĐ-CP đặt ra những rào cản kỹ thuật và pháp lý khắt khe hơn. Bên cạnh việc tuân thủ các điều kiện quy định tại Luật Quản lý nợ công 2009, các đợt phát hành quốc tế phải có đề án cụ thể được Chính phủ phê duyệt.

"Giá trị phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường quốc tế phải nằm trong tổng hạn mức vay thương mại nước ngoài của Chính phủ hàng năm và phù hợp với chiến lược quản lý nợ công, chương trình quản lý nợ trung hạn được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt."

Trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương

Nghị định cũng làm rõ vai trò của các doanh nghiệp và tổ chức tài chính trong việc phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh. Bộ Tài chính sẽ là cơ quan thẩm định và cấp bảo lãnh với mức tối đa bằng 100% giá trị gốc và lãi. Điều này tạo hành lang pháp lý an toàn cho các dự án trọng điểm cần huy động vốn lớn nhưng vẫn đảm bảo an toàn nợ công quốc gia.

Với hiệu lực thi hành từ ngày 20/02/2011, Nghị định 01/2011/NĐ-CP chính thức thay thế Nghị định 141/2003/NĐ-CP và các quy định về phát hành trái phiếu quốc tế tại Nghị định 53/2009/NĐ-CP. Đây được xem là bước đi tất yếu để hoàn thiện hệ thống pháp luật về tài chính công trong giai đoạn mới.

Theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, kế hoạch vốn trái phiếu Chính phủ năm 2011 dự kiến đạt khoảng 45.000 tỷ đồng, tập trung ưu tiên cho các công trình hạ tầng giao thông và thủy lợi cấp bách, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.