Trong xu thế chuyển đổi số quốc gia và đồng bộ hóa Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo quy định tại Nghị định 69/2024/NĐ-CP, việc tích hợp các giấy tờ hộ tịch, tư pháp vào tài khoản định danh điện tử VNeID trở thành nhu cầu cấp thiết của mỗi công dân. Đối với những trường hợp quan hệ hôn nhân đã chấm dứt, việc chủ động cập nhật giấy tờ xác nhận tình trạng độc thân hoặc bản án giải quyết việc ly hôn không chỉ làm trong sạch dữ liệu cá nhân mà còn giúp giải quyết triệt để các rào cản khi xác lập giao dịch mua bán nhà đất, vay vốn ngân hàng hay đăng ký kết hôn mới.

Vì sao cần bổ sung thông tin bản án, quyết định ly hôn lên hệ thống VNeID?

Trên thực tế, rất nhiều công dân sau khi hoàn tất thủ tục ly hôn tại Tòa án thường nghĩ rằng mối quan hệ vợ chồng đã đương nhiên được cập nhật đồng bộ ở mọi cơ quan hành chính. Tuy nhiên, việc liên thông dữ liệu giữa Tòa án nhân dân và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đòi hỏi quá trình xác thực, đối soát chặt chẽ. Nếu công dân chưa cập nhật thông tin này, trên hệ thống định danh tình trạng hôn nhân có thể vẫn hiển thị là "đã kết hôn" hoặc chưa thể hiện phán quyết mới nhất.

Điều này dẫn đến hàng loạt hệ lụy trong đời sống pháp lý hàng ngày:

• Gặp trở ngại khi thực hiện giao dịch tài sản: Khi chuyển nhượng bất động sản, công chứng hợp đồng mua bán xe hoặc thế chấp tài sản riêng, văn phòng công chứng bắt buộc phải xác minh tài sản đó có phải tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân hay không. Thiếu quyết định ly hôn tích hợp trên dữ liệu sẽ kéo dài thời gian thẩm tra, thậm chí bị từ chối công chứng.
• Khó khăn khi đăng ký kết hôn mới: Để được cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hoặc làm thủ tục kết hôn, công dân phải chứng minh quan hệ hôn nhân trước đó đã chấm dứt hợp pháp theo bản án có hiệu lực.
• Giải quyết quyền nuôi con và cấp dưỡng: Bản án ly hôn ghi nhận quyền trực tiếp nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng, là căn cứ quan trọng để giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến hộ khẩu, nhập học hay trợ cấp cho con chưa thành niên.

Quy trình 6 bước bổ sung thông tin bản án, quyết định ly hôn trên VNeID

Để thực hiện tích hợp giấy tờ ly hôn vào ứng dụng định danh quốc gia VNeID (áp dụng cho tài khoản định danh điện tử Mức độ 2), công dân thực hiện theo các bước cụ thể dưới đây:

Bước 1: Đăng nhập tài khoản định danh điện tử
Mở ứng dụng VNeID trên thiết bị di động cá nhân, nhập mã số định danh cá nhân (12 số trên Căn cước) và mật khẩu bảo vệ hoặc xác thực bằng sinh trắc học (vân tay/khuôn mặt) để đăng nhập an toàn.

Bước 2: Truy cập vào mục Dịch vụ khác
Tại giao diện trang chủ của ứng dụng, công dân vuốt xuống và tìm chọn tính năng "Dịch vụ khác" trong nhóm các tiện ích hành chính công.

Bước 3: Chọn Cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền
Trong danh mục dịch vụ mở rộng, bấm chọn chức năng "Cung cấp thông tin cho CQCN" (Cơ quan có thẩm quyền). Đây là kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị và bổ sung thông tin hộ tịch, hồ sơ pháp lý công dân trực tuyến.

Bước 4: Nhập thông tin và tải tài liệu đính kèm
Công dân lựa chọn loại hồ sơ cần cung cấp là "Bản án/Quyết định ly hôn". Hệ thống sẽ yêu cầu kê khai các trường dữ liệu quan trọng:

• Tên Tòa án đã ban hành bản án hoặc quyết định;
• Số bản án/quyết định và ngày tháng năm ban hành;
• Ngày bản án/quyết định chính thức có hiệu lực pháp luật;
• Đính kèm tệp tin hình ảnh hoặc bản scan rõ nét, đầy đủ các trang của Bản án giải quyết ly hôn hoặc Quyết định công nhận thuận tình ly hôn đã được đóng dấu có hiệu lực của Tòa án.

Bước 5: Rà soát và gửi hồ sơ đề nghị
Kiểm tra kỹ lưỡng các số liệu đã kê khai, bảo đảm số hiệu bản án và họ tên các bên trùng khớp với giấy tờ gốc. Sau đó bấm "Gửi yêu cầu".

Bước 6: Theo dõi tiến độ xét duyệt và cập nhật
Sau khi gửi hồ sơ, yêu cầu của bạn sẽ được chuyển đến cơ quan Công an quản lý cư trú phối hợp với cơ quan Tư pháp để đối soát, xác thực. Bạn có thể theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ ngay trong mục "Lịch sử cung cấp thông tin" trên VNeID.

Điều kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn theo quy định hiện hành

Bên cạnh thủ tục số hóa hồ sơ, công dân cần nắm vững các căn cứ pháp lý cốt lõi về việc chấm dứt quan hệ hôn nhân được điều chỉnh bởi Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Theo đó, ly hôn chỉ phát sinh hiệu lực khi có phán quyết của Tòa án nhân dân có thẩm quyền.

1. Chủ thể có quyền nộp đơn yêu cầu giải quyết ly hôn

Căn cứ theo quy định tại Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, những người có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn bao gồm:

• Vợ, chồng hoặc cả hai vợ chồng cùng đồng thuận yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn;
• Cha, mẹ hoặc người thân thích khác có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người kia gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.

Đặc biệt lưu ý hạn chế quyền yêu cầu ly hôn của người chồng: Pháp luật quy định chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Quy định nhân văn này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tối cao của phụ nữ và trẻ sơ sinh.

2. Điều kiện công nhận ly hôn thuận tình

Theo quy định tại Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án sẽ công nhận thuận tình ly hôn khi đáp ứng đủ các yếu tố cấu thành:

• Hai bên thật sự tự nguyện chấm dứt tình cảm, không bị cưỡng ép hay lừa dối;
• Hai bên đã đạt được thỏa thuận rõ ràng về việc chia hoặc không chia tài sản chung, việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con cái trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con;
• Hòa giải tại Tòa án không thành.

3. Điều kiện thụ lý và giải quyết ly hôn đơn phương

Trường hợp chỉ một bên muốn chấm dứt hôn nhân, Tòa án sẽ căn cứ theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 để xét xử cho ly hôn nếu có căn cứ rõ ràng chứng minh:

• Vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình nghiêm trọng;
• Có hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng (như ngoại tình, bỏ bê gia đình...) làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được;
• Một bên bị Tòa án tuyên bố mất tích;
• Trường hợp người thân thích yêu cầu ly hôn khi một bên bị tâm thần và là nạn nhân của bạo lực gia đình.

Sau khi phán quyết ly hôn có hiệu lực theo Điều 57 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc cập nhật ngay văn bản này lên cơ sở dữ liệu định danh VNeID chính là bước đi pháp lý cuối cùng để bảo vệ trọn vẹn mọi quyền lợi cá nhân của công dân trong thời kỳ chuyển đổi số.