Trong những ngày gần đây, cộng đồng mạng đang xôn xao trước thông tin cho rằng kể từ khi Nghị định 15/2020/NĐ-CP có hiệu lực, hành vi chê bai người khác "béo, xấu, ế" trên Facebook có thể bị phạt tiền lên đến 30 triệu đồng. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, con số này cần được hiểu một cách chính xác để tránh gây hoang mang dư luận.

Cơn sốt tin đồn "phạt 30 triệu" và sự thật từ Nghị định 15/2020/NĐ-CP

Theo quy định tại Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội, mức phạt tiền được chia thành các khung khác nhau tùy vào tính chất hành vi.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định:

"1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để thực hiện một trong các hành vi sau:
a) Cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân;..."

Như vậy, đối với hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân (bao gồm cả việc miệt thị ngoại hình một cách nghiêm trọng), mức phạt tối đa chỉ là 20 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm. Con số 30 triệu đồng mà dư luận nhắc tới thực chất nằm ở khoản 2 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, áp dụng cho hành vi "tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác".

Không phải mọi lời chê bai đều bị xử phạt hành chính

Một vấn đề quan trọng cần lưu ý là pháp luật hiện hành chưa có định nghĩa chi tiết thế nào là "xúc phạm danh dự, nhân phẩm". Việc xác định một lời chê "béo, xấu, ế" có vi phạm hay không phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khách quan và chủ quan.

Thứ nhất: Mối quan hệ giữa các bên. Nếu đó là lời trêu đùa giữa bạn bè thân thiết và người trong cuộc cảm thấy bình thường, không có ý định tố cáo thì không thể coi là vi phạm.

Thứ hai: Mức độ và hệ quả. Nếu hành vi chê bai mang tính chất miệt thị lặp đi lặp lại, sử dụng từ ngữ thô tục nhằm hạ nhục đối phương trước công chúng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và cuộc sống của người bị chê, thì lúc này hành vi đó đã cấu thành vi phạm pháp luật.

Thứ ba: Hoàn cảnh và văn hóa. Dư luận xã hội và phong tục tập quán cũng là thước đo để cơ quan chức năng xem xét liệu hành vi đó có vượt quá giới hạn đạo đức và chuẩn mực xã hội hay không.

Lời khuyên cho người dùng mạng xã hội

Dù mức phạt là 20 triệu hay 30 triệu, điều quan trọng nhất vẫn là ý thức của mỗi người khi tham gia không gian mạng. Việc tôn trọng ngoại hình và đời tư của người khác không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là thể hiện văn hóa ứng xử văn minh.

Nếu bạn là nạn nhân của những hành vi miệt thị, xúc phạm nghiêm trọng trên mạng xã hội, bạn có quyền thu thập bằng chứng (chụp màn hình, lập vi bằng) và gửi đơn tố cáo đến cơ quan Công an hoặc Thanh tra Sở Thông tin và Truyền thông để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình theo quy định tại Nghị định 15/2020/NĐ-CP.