Trong môi trường đơn vị sự nghiệp công lập, việc tuân thủ kỷ luật không chỉ là nghĩa vụ mà còn là thước đo đạo đức nghề nghiệp của mỗi viên chức. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những sai phạm dẫn đến việc phải áp dụng các chế tài nghiêm khắc. Tính đến thời điểm tháng 5/2020, các quy định về kỷ luật viên chức vẫn đang được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Viên chức 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Các hình thức kỷ luật viên chức theo quy định hiện hành

Theo quy định tại khoản 1 Điều 52 Luật Viên chức 2010, viên chức vi phạm các quy định của pháp luật trong quá trình thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà phải chịu một trong các hình thức kỷ luật sau:

• Khiển trách: Hình thức nhẹ nhất, áp dụng cho các vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng.
• Cảnh cáo: Áp dụng khi viên chức đã bị khiển trách mà tái phạm hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng hơn.
• Cách chức: Chỉ áp dụng đối với viên chức quản lý.
• Buộc thôi việc: Hình thức nặng nhất, chấm dứt hợp đồng làm việc.

Việc áp dụng hình thức kỷ luật phải đảm bảo nguyên tắc khách quan, công bằng và đúng trình tự pháp luật quy định tại Nghị định 27/2012/NĐ-CP.

Chi tiết 4 trường hợp viên chức bị xử lý kỷ luật

Căn cứ vào Điều 4 Nghị định 27/2012/NĐ-CP, có 04 nhóm hành vi chính khiến viên chức rơi vào vòng xoáy kỷ luật:

1. Vi phạm nghĩa vụ và những việc không được làm

Viên chức có nghĩa vụ thực hiện công việc được giao đúng thời hạn và chất lượng. Đặc biệt, khi phục vụ nhân dân, viên chức phải có thái độ lịch sự, tôn trọng, không được hách dịch, cửa quyền. Các hành vi trốn tránh trách nhiệm, thoái thác nhiệm vụ hoặc phân biệt đối xử đều là căn cứ để xem xét kỷ luật theo quy định tại Điều 17 Luật Viên chức 2010.

2. Vi phạm cam kết trong hợp đồng làm việc

Hợp đồng làm việc là văn bản pháp lý ràng buộc quyền và nghĩa vụ giữa viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập. Nếu viên chức không thực hiện đúng các cam kết về chuyên môn, thời gian làm việc hoặc các điều khoản đặc thù khác đã ký kết, đơn vị có quyền tiến hành quy trình kỷ luật tương ứng.

3. Bị Tòa án kết án bằng bản án có hiệu lực

Đây là trường hợp vi phạm nghiêm trọng. Theo Điều 57 Luật Viên chức 2010, nếu viên chức bị phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị kết án về hành vi tham nhũng, họ sẽ bị buộc thôi việc ngay khi bản án có hiệu lực pháp luật.

4. Vi phạm các quy định pháp luật chuyên ngành khác

Các vi phạm về phòng, chống tham nhũng; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; bình đẳng giới; phòng, chống tệ nạn xã hội... nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị xử lý kỷ luật theo quy định của đơn vị và pháp luật viên chức.

Hệ lụy và quyền lợi nghỉ hưu: Những thay đổi đáng chú ý

Tại thời điểm tháng 5/2020, theo Điều 56 Luật Viên chức 2010, viên chức đang trong thời hạn xử lý kỷ luật sẽ không được giải quyết nghỉ hưu hoặc thôi việc. Tuy nhiên, một bước ngoặt pháp lý quan trọng sắp diễn ra.

Theo khoản 8 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Viên chức 2019 (có hiệu lực từ 01/7/2020), quy định này đã được nới lỏng. Cụ thể, viên chức đang trong thời gian xem xét kỷ luật vẫn có thể được giải quyết nghỉ hưu, nhằm đảm bảo quyền lợi an sinh xã hội lâu dài, dù sau đó nếu phát hiện vi phạm cũ vẫn có thể bị xử lý kỷ luật 'hồi tố'.

"Viên chức bị kỷ luật từ khiển trách đến cách chức thì không được thực hiện việc quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày quyết định kỷ luật có hiệu lực."

Việc nắm vững các mốc thời gian và quy định chuyển tiếp giữa luật cũ và luật mới là vô cùng cần thiết để viên chức tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trong quá trình công tác.