Ngày 10/01/2018, Bộ Giao thông Vận tải đã chính thức ban hành Thông tư 03/2018/TT-BGTVT quy định về việc kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với ô tô nhập khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định tại Nghị định 116/2017/NĐ-CP, tạo ra một hành lang pháp lý chặt chẽ hơn đối với hoạt động kinh doanh ô tô tại Việt Nam.

Phân loại quy trình kiểm tra: Xe cũ và xe mới

Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới này chính là sự phân biệt rõ rệt trong quy trình kiểm định giữa ô tô chưa qua sử dụng và ô tô cũ. Cụ thể:

• Đối với ô tô chưa qua sử dụng: Cơ quan quản lý chất lượng sẽ tiến hành kiểm tra theo từng lô xe nhập khẩu. Trong mỗi lô, cơ quan chức năng sẽ chọn ra mẫu ô tô đại diện cho từng kiểu loại để thực hiện các thử nghiệm về khí thải và an toàn kỹ thuật.
• Đối với ô tô đã qua sử dụng (xe cũ): Quy định khắt khe hơn hẳn khi yêu cầu phải kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với từng chiếc xe. Điều này đồng nghĩa với việc không có khái niệm "mẫu đại diện" cho xe cũ; mỗi chiếc xe khi cập cảng đều phải bước vào quy trình kiểm định độc lập.

Quy định khắt khe về thông số kỹ thuật đối với xe cũ

Trong quá trình kiểm tra, nếu cơ quan chức năng phát hiện ô tô đã qua sử dụng có sự thay đổi về thông số kỹ thuật hoặc kết cấu so với thiết kế xuất xưởng ban đầu của nhà sản xuất, doanh nghiệp nhập khẩu sẽ phải đối mặt với những yêu cầu chứng minh phức tạp. Cụ thể, doanh nghiệp phải xuất trình được các tài liệu xác nhận từ cơ quan quản lý phương tiện nước ngoài đối với những thay đổi đó.

Đặc biệt, khối lượng của xe trong trường hợp này tuyệt đối không được lớn hơn giá trị nêu trong tài liệu kỹ thuật. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng hoán cải, thay đổi kết cấu xe không an toàn trước khi đưa về Việt Nam tiêu thụ.

Cơ chế triệu hồi xe: Quyền lực của cơ quan kiểm tra

Một điểm mới mang tính đột phá khác là quy định về việc triệu hồi ô tô. Trước đây, việc triệu hồi thường phụ thuộc vào công bố tự nguyện của nhà sản xuất. Tuy nhiên, theo Thông tư 03/2018/TT-BGTVT, ô tô còn có thể bị triệu hồi theo yêu cầu trực tiếp từ cơ quan kiểm tra.

Yêu cầu triệu hồi này sẽ được đưa ra dựa trên các bằng chứng cụ thể hoặc kết quả xác minh các thông tin phản ánh về lỗi chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam tốt hơn trước các sản phẩm không đảm bảo chất lượng.

"Việc siết chặt quy trình kiểm định không chỉ nhằm mục đích quản lý hành chính mà còn là giải pháp then chốt để đảm bảo an toàn giao thông và giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ các phương tiện nhập khẩu không rõ nguồn gốc hoặc đã quá cũ nát."

Quy định mới này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/03/2018. Các doanh nghiệp nhập khẩu ô tô cần chủ động rà soát quy trình và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kỹ thuật để tránh những vướng mắc khi thông quan trong thời gian tới.