Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tiến vào giai đoạn bùng nổ mạnh mẽ, Việt Nam đã xác định công nghệ cao là động lực then chốt để chuyển đổi mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tính đến giữa năm 2026, hệ thống pháp lý về công nghệ cao đã được hoàn thiện đồng bộ, tạo hành lang thông thoáng cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

1. Công nghệ cao là gì theo quy định mới nhất?

Khái niệm về công nghệ cao không còn xa lạ, nhưng để được công nhận và hưởng các chính sách ưu đãi đặc thù, doanh nghiệp cần đối chiếu kỹ với quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Công nghệ cao 2025. Theo đó:

Công nghệ cao là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tích hợp các thành tựu khoa học tiên tiến, có tính đột phá, tạo ra sản phẩm, dịch vụ có chất lượng vượt trội, giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường.

Điểm mới của Luật Công nghệ cao 2025 so với các quy định trước đây là việc nhấn mạnh vào tính "đột phá" và khả năng "thân thiện với môi trường", phù hợp với cam kết Net Zero mà Việt Nam đang theo đuổi.

2. Tiêu chí xác định công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển

Không phải mọi công nghệ hiện đại đều nằm trong danh mục ưu tiên. Để được "trải thảm đỏ", công nghệ đó phải đáp ứng các tiêu chí khắt khe tại khoản 1 Điều 5 Luật Công nghệ cao 2025:

• Vai trò chiến lược: Phải giữ vị trí quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển quốc gia, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
• Tính thực tiễn: Phù hợp với định hướng đổi mới sáng tạo quốc gia và thực tiễn sản xuất tại Việt Nam.
• Khả năng làm chủ: Có tiềm năng để tổ chức, cá nhân trong nước nghiên cứu, làm chủ hoặc nội địa hóa, từ đó hình thành các chuỗi giá trị mới có sức cạnh tranh quốc tế.

3. Danh mục 70 công nghệ cao mũi nhọn năm 2026

Dựa trên các tiêu chí nêu trên, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 23/2026/QĐ-TTg, xác lập danh mục 70 công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển. Có thể chia thành các nhóm chính sau:

Nhóm Công nghệ số và Thông tin

Đây là nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất, bao gồm các công nghệ nền tảng cho kinh tế số như: Trí tuệ nhân tạo (AI), Dữ liệu lớn (Big Data), Chuỗi khối (Blockchain), Công nghệ lượng tử và đặc biệt là hạ tầng số thế hệ sau (5G, 6G). Việc ưu tiên nhóm này giúp Việt Nam nhanh chóng bắt kịp xu hướng chuyển đổi số toàn cầu.

Nhóm Công nghệ Bán dẫn và Vật liệu mới

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt khi Việt Nam tập trung sâu vào công nghệ thiết kế, chế tạo, đóng gói và kiểm thử chip bán dẫn. Bên cạnh đó, các loại vật liệu tiên tiến, công nghệ PVD và CVD cũng được chú trọng để phục vụ ngành công nghiệp phụ trợ chất lượng cao.

Nhóm Công nghệ Sinh học và Y tế

Các công nghệ như chỉnh sửa gen, tế bào gốc, sản xuất vắc xin thế hệ mới và công nghệ OMICS được ưu tiên nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân và phát triển nông nghiệp công nghệ cao bền vững.

Nhóm Năng lượng và Môi trường

Để thích ứng với biến đổi khí hậu, Chính phủ ưu tiên các công nghệ năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng tiên tiến, lưới điện thông minh và đặc biệt là công nghệ đo lường, thu giữ carbon.

4. Chính sách ưu đãi "khủng" dành cho nhà đầu tư

Khi tham gia vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển thuộc danh mục ưu tiên, tổ chức và cá nhân sẽ được hưởng những đặc quyền quy định tại Điều 11 Luật Công nghệ cao 2025:

• Ưu đãi thuế cao nhất: Được áp dụng mức thuế suất ưu đãi nhất về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu và thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia.
• Hỗ trợ tài chính: Ưu tiên tài trợ kinh phí từ các quỹ đổi mới sáng tạo quốc gia và các chương trình khoa học công nghệ trọng điểm.
• Hạ tầng và Đào tạo: Được hỗ trợ kinh phí sử dụng phòng thí nghiệm dùng chung, cơ sở nghiên cứu và đào tạo nhân lực chất lượng cao.
• Sở hữu trí tuệ: Hỗ trợ tối đa trong việc bảo hộ, khai thác và thương mại hóa các bằng sáng chế công nghệ cao.

Việc nắm bắt kịp thời Danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí thông qua các gói ưu đãi mà còn là cơ hội để khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Các nhà đầu tư cần chủ động nghiên cứu kỹ các điều kiện và thủ tục để không bỏ lỡ những vận hội lớn trong kỷ nguyên số này.