Vấn nạn tin nhắn rác, email rác từ lâu đã trở thành nỗi ám ảnh đối với người sử dụng dịch vụ viễn thông và Internet tại Việt Nam. Không chỉ gây phiền hà, nhiều trường hợp còn tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo, phát tán mã độc gây mất an toàn thông tin. Nhằm siết chặt quản lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Chính phủ đã ban hành Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử.

Mức phạt "khủng" cho hành vi phát tán tin nhắn rác, email rác

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Nghị định này chính là việc tăng mạnh mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm liên quan đến thư điện tử và tin nhắn quảng cáo. Cụ thể, tại khoản 6 Điều 94 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng sẽ được áp dụng đối với tổ chức thực hiện một trong các hành vi sau:

• Gửi hoặc phát tán thư điện tử rác, tin nhắn rác, phần mềm độc hại;
• Không có đầy đủ các hình thức từ chối nhận thư điện tử quảng cáo hoặc từ chối nhận tin nhắn quảng cáo;
• Tạo hàng loạt cuộc gọi nhỡ nhằm dụ dỗ người sử dụng gọi điện thoại, nhắn tin đến các số cung cấp dịch vụ nội dung để trục lợi hoặc để cung cấp thông tin, quảng cáo;
• Khai thác, sử dụng các số dịch vụ, số thuê bao viễn thông không đúng mục đích.

Trích dẫn Điều 94: "6. Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau: ... b) Gửi hoặc phát tán thư điện tử rác, tin nhắn rác, phần mềm độc hại; ..."

Các vi phạm khác liên quan đến quảng cáo qua tin nhắn và email

Bên cạnh mức phạt cao nhất nêu trên, Nghị định 15/2020/NĐ-CP cũng quy định chi tiết các mức phạt khác nhằm bao quát mọi khía cạnh của hoạt động quảng cáo điện tử:

• Phạt từ 5 - 10 triệu đồng: Gửi thư điện tử, tin nhắn quảng cáo khi chưa được sự đồng ý của người nhận hoặc gắn nhãn quảng cáo không đúng quy định (khoản 2 Điều 94).
• Phạt từ 20 - 30 triệu đồng: Không cung cấp miễn phí cơ chế tiếp nhận thông báo thư rác; không có biện pháp ngăn chặn tin nhắn rác giả mạo nguồn gửi; không ngừng cung cấp dịch vụ khi khách hàng yêu cầu.
• Phạt từ 30 - 40 triệu đồng: Không tuân thủ yêu cầu điều phối, ngăn chặn tin nhắn rác của Bộ Thông tin và Truyền thông.
• Phạt từ 80 - 100 triệu đồng: Quảng cáo nhưng không có hệ thống tiếp nhận, xử lý yêu cầu từ chối của người nhận (khoản 7 Điều 94).

Trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ viễn thông và Internet

Không chỉ người gửi quảng cáo, các nhà cung cấp dịch vụ thư điện tử, tin nhắn cũng phải chịu trách nhiệm nghiêm ngặt trong việc làm sạch môi trường mạng. Theo Điều 95 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, các hành vi như không triển khai hệ thống ngăn chặn tin nhắn rác, không cung cấp miễn phí chức năng tiếp nhận thông báo về tin nhắn rác hoặc thư điện tử rác từ người sử dụng có thể bị phạt từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng.

Lưu ý về đối tượng và thời gian áp dụng

Cần lưu ý rằng, mức phạt tiền quy định nêu trên là áp dụng đối với tổ chức. Theo quy định chung, mức phạt đối với cá nhân cho cùng một hành vi vi phạm sẽ bằng 1/2 mức phạt đối với tổ chức. Như vậy, cá nhân phát tán tin nhắn rác có thể bị phạt tới 40 triệu đồng.

Ngoài phạt tiền, các đơn vị vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ từ 01 đến 03 tháng hoặc tước quyền sử dụng mã số quản lý, tên định danh.

Nghị định 15/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/4/2020, thay thế cho Nghị định 174/2013/NĐ-CP trước đây. Việc ban hành quy định mới này được kỳ vọng sẽ tạo ra hành lang pháp lý đủ mạnh để đẩy lùi vấn nạn tin nhắn rác, trả lại môi trường viễn thông sạch cho người dân.

Bài viết được thực hiện dựa trên bối cảnh pháp luật tại thời điểm tháng 02/2020.