Làm việc trong không gian hạn chế như hầm, bồn chứa, cống ngầm hay các khoang tàu luôn tiềm ẩn những rủi ro cực kỳ nguy hiểm, thậm chí là tử vong chỉ trong vài phút do ngạt khí hoặc cháy nổ. Để siết chặt quản lý và bảo vệ tính mạng người lao động, ngày 25/12/2018, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã chính thức ban hành Thông tư 29/2018/TT-BLĐTBXH ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động khi làm việc trong không gian hạn chế (ký hiệu: QCVN 34:2018/BLĐTBXH).

Thế nào là không gian hạn chế theo quy định mới?

Theo quy định tại Mục 1.3.1 QCVN 34:2018/BLĐTBXH, một không gian được coi là "hạn chế" khi hội đủ các đặc điểm: đủ lớn để chứa người vào làm việc; không được thiết kế cho người vào làm việc thường xuyên; có các yếu tố nguy hiểm, có hại và bị hạn chế về không gian, vị trí làm việc hoặc lối ra vào.

Thực tế, nhiều vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra tại các hố ga, bồn chứa hóa chất hay các đường ống dẫn khí do người lao động chủ quan, không nhận diện được đây là môi trường đặc biệt nguy hiểm. Việc ban hành QCVN 34:2018/BLĐTBXH chính là căn cứ pháp lý quan trọng để các doanh nghiệp rà soát và thiết lập quy trình làm việc an toàn.

Nhận diện các "sát thủ" giấu mặt trong không gian hẹp

Quy chuẩn mới chỉ rõ các yếu tố nguy hiểm có thể gây chết người hoặc bệnh nghề nghiệp cấp tính, bao gồm:

• Thiếu hụt Oxy: Hàm lượng Oxy nhỏ hơn 19,5% thể tích.
• Khí độc và khí cháy nổ: Sự tích tụ của các loại khí như H2S, CO, CH4... vượt ngưỡng cho phép.
• Các dòng vật chất bất ngờ: Chất lỏng, bột hoặc khí tràn vào do hệ thống cô lập không đảm bảo.
• Các yếu tố vật lý: Tiếng ồn, bức xạ, điện giật hoặc các bộ phận máy móc chuyển động.

Quy trình kiểm soát nghiêm ngặt: Không có phép, không được vào

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Thông tư 29/2018/TT-BLĐTBXH là quy định về việc cấp phép làm việc. Cụ thể:

"Không ai được phép vào bên trong không gian hạn chế nếu chưa được cấp phép, chấp thuận bởi người có trách nhiệm tại đơn vị."

Trước khi cấp phép, người sử dụng lao động phải đảm bảo hoàn thành việc đánh giá rủi ro. Lối vào phải được gắn biển cảnh báo nguy hiểm và cấm người không có nhiệm vụ. Đặc biệt, phải đảm bảo thông gió tự nhiên hoặc cấp đủ không khí sạch liên tục trong suốt quá trình làm việc.

Trách nhiệm của các bên liên quan

Quy chuẩn phân định rõ vai trò của 05 vị trí chủ chốt:

1. Người cấp phép: Phải có trình độ và kinh nghiệm về an toàn vệ sinh lao động.
2. Người giám sát, chỉ huy: Điều hành trực tiếp và đảm bảo các biện pháp an toàn được thực thi.
3. Người canh gác: Luôn có mặt tại lối ra vào để kiểm soát và duy trì liên lạc với người bên trong.
4. Người đo khí: Sử dụng thiết bị chuẩn để kiểm tra nồng độ Oxy và khí độc.
5. Người vào làm việc: Phải tuân thủ tuyệt đối quy trình và hướng dẫn của người canh gác.

Lời khuyên cho doanh nghiệp và người lao động

Mặc dù Thông tư 29/2018/TT-BLĐTBXH có hiệu lực từ ngày 01/7/2019, nhưng ngay từ thời điểm này (cuối năm 2018), các đơn vị cần chủ động huấn luyện an toàn cho đội ngũ theo quy định tại Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015. Việc trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân và thiết lập đội ứng cứu khẩn cấp là điều kiện tiên quyết để ngăn chặn những rủi ro đáng tiếc.

An toàn lao động không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là bảo vệ tài sản quý giá nhất của doanh nghiệp - đó chính là con người.