Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã đưa giao dịch điện tử trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống kinh tế - xã hội. Với việc Luật Giao dịch điện tử 2023 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2024, hành lang pháp lý cho việc số hóa các giao dịch đã được mở rộng và củng cố vững chắc hơn bao giờ hết. Câu hỏi đặt ra là: Liệu văn bản điện tử và chữ ký số đã thực sự có giá trị tương đương với giấy tờ truyền thống?

1. Thông điệp dữ liệu: Giá trị pháp lý không thể phủ nhận

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Luật mới là việc khẳng định giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu. Theo đó, thông tin trong thông điệp dữ liệu không bị phủ nhận giá trị pháp lý chỉ vì nó được thể hiện dưới dạng thông điệp dữ liệu.

• Giá trị như văn bản: Nếu pháp luật yêu cầu thông tin phải bằng văn bản thì thông điệp dữ liệu được xem là đáp ứng yêu cầu này nếu có thể truy cập và sử dụng được để tham chiếu khi cần thiết.
• Giá trị như bản gốc: Thông điệp dữ liệu có giá trị như bản gốc khi đảm bảo tính toàn vẹn của thông tin kể từ khi khởi tạo và có thể xác định được người khởi tạo.

Điều này tạo tiền đề cho việc triển khai mạnh mẽ các dịch vụ công trực tuyến và giao dịch thương mại điện tử theo tinh thần của Luật Công nghệ thông tin 2006.

Ứng dụng định danh điện tử và chữ ký số giúp tối ưu hóa quy trình giao dịch (ảnh minh họa)

2. Chữ ký số và Dịch vụ tin cậy: 'Lá chắn' an toàn cho giao dịch

Chữ ký số không còn là khái niệm xa lạ, nhưng Luật Giao dịch điện tử 2023 đã làm rõ hơn về các loại chữ ký điện tử và giá trị pháp lý của chúng. Đặc biệt, chữ ký số được công nhận là có giá trị pháp lý tương đương với chữ ký tay và con dấu của tổ chức.

Việc sử dụng chữ ký số chuyên dùng công vụ và chữ ký số công cộng phải tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt quy định tại Nghị định 130/2018/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi bổ sung để đảm bảo tính chống chối bỏ và bảo mật thông tin.

3. Định danh và Xác thực điện tử theo Nghị định 69/2024/NĐ-CP

Để hỗ trợ cho các giao dịch điện tử diễn ra thông suốt, Chính phủ đã ban hành Nghị định 69/2024/NĐ-CP quy định về định danh và xác thực điện tử. Đây là bước đi quan trọng để hiện thực hóa việc sử dụng tài khoản định danh điện tử (VNeID) trong các giao dịch hành chính và dân sự.

• Danh tính điện tử: Được xác thực qua hệ thống định danh và xác thực điện tử, có giá trị chứng minh danh tính của cá nhân, tổ chức trong môi trường số.
• Kết nối dữ liệu: Việc chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước và tổ chức cung cấp dịch vụ giúp đơn giản hóa tối đa thủ tục cho người dân.

4. Những lưu ý quan trọng để bảo vệ quyền lợi trên môi trường số

Dù hành lang pháp lý đã hoàn thiện, người dùng vẫn cần nâng cao cảnh giác và trang bị kiến thức để tránh các rủi ro về an ninh mạng:

• Bảo mật thông tin tài khoản: Tuyệt đối không chia sẻ mã OTP, mật khẩu tài khoản định danh điện tử cho người khác.
• Kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký số: Khi nhận văn bản điện tử, cần sử dụng các công cụ kiểm tra chứng thư số để đảm bảo văn bản chưa bị chỉnh sửa.
• Tuân thủ quy định về an toàn thông tin: Thực hiện đúng các trách nhiệm của cá nhân theo Luật An toàn thông tin mạng 2015.

Chuyển đổi số pháp luật không chỉ là xu hướng mà là yêu cầu tất yếu. Việc nắm bắt kịp thời các quy định mới sẽ giúp chúng ta tận dụng được những tiện ích vượt trội của công nghệ, đồng thời đảm bảo an toàn pháp lý tối đa trong mọi giao dịch.