Trong cấu trúc bộ máy giúp việc của Tòa án nhân dân, đội ngũ Thư ký Tòa án đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ Thẩm phán thực hiện nhiệm vụ xét xử, điều hành công tác hành chính tư pháp và quản lý hồ sơ vụ án một cách nghiêm ngặt. Với tính chất công việc ngày càng phức tạp cùng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện trong toàn hệ thống Tòa án, chức danh Thư ký viên cao cấp được đặt ra với những chuẩn mực khắt khe về năng lực lý luận, chuyên môn nghiệp vụ lẫn kinh nghiệm thực tiễn. Vậy cụ thể, công chức muốn đảm nhiệm ngạch Thư ký viên cao cấp phải đáp ứng những điều kiện gì? Quy trình và nguyên tắc xét nâng ngạch từ Thư ký viên chính lên Thư ký viên cao cấp hiện nay được quy định ra sao?

Căn cứ vào Thông tư 17/2026/TT-TANDTC của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định về điều kiện của ngạch, việc nâng ngạch và cơ cấu tỷ lệ các ngạch Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án, các tiêu chuẩn đối với ngạch Thư ký viên cao cấp được chuẩn hóa đồng bộ với quy định tại Văn bản hợp nhất 82/VBHN-VPQH năm 2026 hợp nhất Luật Tổ chức Tòa án nhân dân.

1. 04 nhóm điều kiện bắt buộc đối với ngạch Thư ký viên cao cấp Tòa án

Theo quy định tại Điều 6 Thông tư 17/2026/TT-TANDTC, để được bổ nhiệm hoặc giữ ngạch Thư ký viên cao cấp, công chức Tòa án phải đồng thời thỏa mãn 04 nhóm điều kiện cốt lõi:

• Điều kiện nền tảng: Đáp ứng đầy đủ quy định tại tiêu chuẩn bổ nhiệm Thư ký Tòa án theo Văn bản hợp nhất 82/VBHN-VPQH năm 2026 hợp nhất Luật Tổ chức Tòa án nhân dân;
• Năng lực chuyên môn, nghiệp vụ: Đạt mức độ am hiểu sâu sắc, có khả năng tham mưu và chủ trì xây dựng quy trình chuyên môn;
• Kỹ năng thực thi công vụ: Thành thạo khả năng đào tạo, hướng dẫn cấp dưới, phối hợp liên ngành và ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số Tòa án điện tử;
• Chứng chỉ và lý luận chính trị: Sở hữu văn bằng, chứng chỉ chức danh nghề nghiệp chuyên ngành và trình độ lý luận chính trị bắt buộc.

1.1. Tiêu chuẩn nền tảng bổ nhiệm Thư ký Tòa án

Theo khoản 1 Điều 6 Thông tư 17/2026/TT-TANDTC, người dự xét hoặc bổ nhiệm Thư ký Tòa án phải là công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc và bảo đảm các điều kiện theo Văn bản hợp nhất 82/VBHN-VPQH năm 2026 hợp nhất Luật Tổ chức Tòa án nhân dân:

• Có trình độ cử nhân luật trở lên;
• Được tuyển dụng làm công chức Tòa án theo đúng quy định của pháp luật về cán bộ, công chức;
• Đã hoàn thành khóa đào tạo nghiệp vụ Thư ký Tòa án tại Học viện Tòa án hoặc cơ sở đào tạo có thẩm quyền.

1.2. Yêu cầu chuyên sâu về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ

So với ngạch Thư ký viên và Thư ký viên chính, khoản 2 Điều 6 Thông tư 17/2026/TT-TANDTC đòi hỏi Thư ký viên cao cấp phải thể hiện năng lực chuyên gia tư pháp hàng đầu:

• Am hiểu sâu sắc hệ thống pháp lý: Nắm vững và am hiểu sâu sắc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; đặc biệt là pháp luật tố tụng (hình sự, dân sự, hành chính), nghiệp vụ Thư ký Tòa án và các quy chế quản lý hành chính tư pháp;
• Chủ trì xây dựng quy trình nghiệp vụ: Không dừng lại ở việc áp dụng thuần túy, Thư ký viên cao cấp phải có năng lực đề xuất, tham mưu và trực tiếp chủ trì soạn thảo, hoàn thiện các quy trình nghiệp vụ Thư ký Tòa án để trình cấp có thẩm quyền ban hành;
• Năng lực tổng kết và giải quyết thực tiễn: Có khả năng phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các vướng mắc từ thực tế xét xử, từ đó đề xuất giải pháp, cơ chế mang tính khoa học để tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác chuyên môn.

1.3. Hệ thống kỹ năng chuyên nghiệp và năng lực chuyển đổi số

Tại khoản 3 Điều 6 Thông tư 17/2026/TT-TANDTC, chuẩn kỹ năng của Thư ký viên cao cấp bao gồm:

• Kỹ năng dẫn dắt, truyền thụ: Thành thạo và có khả năng hướng dẫn, đào tạo cho Thư ký viên và Thư ký viên chính về kỹ năng soạn thảo văn bản tố tụng, thuyết trình, bảo vệ quan điểm pháp lý và quản lý tiến độ công việc;
• Kỹ năng phối hợp công vụ: Chủ động và nhịp nhàng phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan bổ trợ tư pháp, tổ chức hữu quan đúng phạm vi thẩm quyền;
• Kỹ năng chuyển đổi số: Ứng dụng thành thạo nền tảng Tòa án điện tử, làm chủ hệ sinh thái cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ thống phần mềm quản lý án, tống đạt điện tử và nền tảng hỗ trợ xét xử trực tuyến nhằm tối ưu hóa hiệu suất hoạt động công vụ.

1.4. Yêu cầu về chứng chỉ nghiệp vụ và lý luận chính trị

Căn cứ khoản 4 Điều 6 Thông tư 17/2026/TT-TANDTC, người giữ ngạch phải tích lũy đủ các tiêu chuẩn văn bằng, chứng chỉ:

• Có Chứng chỉ nghiệp vụ Thư ký viên cao cấp hoặc Chứng chỉ nghiệp vụ xét xử;
• Có trình độ Trung cấp lý luận chính trị trở lên.

2. Điều kiện và các trường hợp Thư ký viên chính được xét nâng lên Thư ký viên cao cấp

Việc nâng ngạch công chức trong Tòa án nhân dân không tổ chức thi tuyển đại trà mà áp dụng hình thức xét nâng ngạch hằng năm dựa trên chỉ tiêu và tiêu chuẩn nghiêm ngặt.

2.1. Điều kiện chung để dự xét nâng ngạch

Theo quy định tại Điều 14 Thông tư 17/2026/TT-TANDTC, Thư ký viên chính đăng ký dự xét nâng ngạch lên Thư ký viên cao cấp cần đáp ứng 03 điều kiện:

1. Đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn của ngạch Thư ký viên cao cấp quy định tại Điều 6 của Thông tư;
2. Được đánh giá, phân loại chất lượng ở mức Hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong năm công tác liền kề trước năm xét nâng ngạch; có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt; không trong thời gian thi hành kỷ luật hoặc xem xét kỷ luật của Đảng và pháp luật;
3. Có đủ năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm tương ứng với ngạch Thư ký viên cao cấp dự kiến bố trí.

2.2. Các trường hợp cụ thể được xét nâng lên Thư ký viên cao cấp

Theo khoản 2 Điều 15 Thông tư 17/2026/TT-TANDTC, Thư ký viên chính được xét nâng lên ngạch Thư ký viên cao cấp khi thuộc một trong hai trường hợp sau:

• Trường hợp bổ nhiệm chức vụ quản lý: Người đang giữ ngạch Thư ký viên chính hoặc tương đương được cấp có thẩm quyền bổ nhiệm vào chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc lãnh đạo, quản lý chuyên trách công tác Đảng tương đương Vụ trưởng trở lên;
• Trường hợp theo thâm niên công tác: Đã giữ ngạch Thư ký viên chính từ đủ 05 năm trở lên hoặc có thời gian làm công tác pháp luật từ đủ 13 năm trở lên, trong đó bắt buộc phải có thời gian giữ ngạch Thư ký viên chính tối thiểu đủ 01 năm (12 tháng) tính đến thời hạn nộp hồ sơ.

3. Cơ cấu tỷ lệ phân bổ Thư ký viên cao cấp tại Tòa án các cấp

Để đảm bảo cơ cấu vị trí việc làm tinh gọn, khoa học và tránh lạm phát ngạch công chức, Điều 11 Thông tư 17/2026/TT-TANDTC khống chế tỷ lệ tối đa của ngạch Thư ký viên cao cấp theo từng cấp Tòa án:

• Tại Tòa án nhân dân tối cao: Tỷ lệ Thư ký viên cao cấp tối đa không quá 40% tổng số biên chế Thư ký Tòa án được giao; Thư ký viên chính tối đa không quá 40%; số còn lại là Thư ký viên;
• Tại Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố: Tỷ lệ Thư ký viên cao cấp không quá 30% tổng biên chế Thư ký Tòa án được giao;
• Tại Tòa án nhân dân khu vực: Tỷ lệ Thư ký viên cao cấp cũng được quy định khống chế không quá 30% tổng số Thư ký Tòa án được giao;
• Lưu ý tính số dư: Trường hợp kết quả xác định số lượng biên chế tối đa theo tỷ lệ phần trăm nêu trên có số dư thì được làm tròn tăng thêm 01 người.

4. Thứ tự ưu tiên xét duyệt khi chỉ tiêu nâng ngạch có hạn

Thực tiễn tại các kỳ xét nâng ngạch hàng năm cho thấy, số lượng hồ sơ đủ điều kiện thường lớn hơn so với chỉ tiêu được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao giao. Khi đó, căn cứ vào khoản 3 Điều 13 Thông tư 17/2026/TT-TANDTC, Hội đồng xét nâng ngạch sẽ áp dụng thứ tự ưu tiên tuần tự như sau:

1. Người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý cao hơn;
2. Người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý;
3. Người có thành tích khen thưởng cao hơn trong hoạt động công vụ (nếu bằng nhau thì xét người có nhiều thành tích khen thưởng hơn trong thời gian giữ ngạch);
4. Người có thành tích thi đua cao hơn trong hoạt động công vụ (nếu bằng nhau thì xét số lượng thành tích thi đua);
5. Ứng viên là nữ;
6. Người dân tộc thiểu số;
7. Người nhiều tuổi hơn (tính theo ngày, tháng, năm sinh);
8. Người có thời gian công tác nhiều hơn.

Trường hợp đã áp dụng hết tất cả các tiêu chí ưu tiên trên mà Hội đồng vẫn chưa xác định được nhân sự nâng ngạch thì toàn bộ hồ sơ sẽ được báo cáo để Chánh án Tòa án nhân dân tối cao xem xét, quyết định cuối cùng.

Như vậy, ngạch Thư ký viên cao cấp Tòa án đòi hỏi sự hội tụ của bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực pháp lý chuẩn mực, tư duy tham mưu xây dựng quy trình tư pháp và khả năng làm chủ công nghệ trong kỷ nguyên Tòa án số. Việc nắm vững các điều kiện, tiêu chuẩn và lộ trình thăng tiến theo Thông tư 17/2026/TT-TANDTC sẽ giúp mỗi công chức Thư ký Tòa án chủ động xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, rèn luyện kỹ năng để sẵn sàng nắm bắt cơ hội nâng ngạch trong sự nghiệp tư pháp.