Sự xuất hiện của Uber và Grab tại thị trường Việt Nam từ năm 2014 đã tạo nên một cuộc cách mạng trong ngành vận tải hành khách, mang lại nhiều tiện ích và lựa chọn cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, sự phát triển thần tốc của loại hình này cũng đẩy các hãng taxi truyền thống vào thế khó, dẫn đến những phản ứng gay gắt mà đỉnh điểm là việc dán các khẩu hiệu phản đối trực tiếp lên phương tiện kinh doanh.

Cuộc chiến giành thị phần và những phản ứng cực đoan

Trong những ngày đầu tháng 10/2017, người dân tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội không khỏi bất ngờ khi thấy hàng loạt xe taxi truyền thống dán những biểu ngữ như: “Yêu cầu Uber và Grab phải tuân thủ pháp luật Việt Nam” hay “Đề nghị dừng thí điểm Grab và Uber vì quá nhiều bất công về điều kiện kinh doanh”. Thậm chí, có những khẩu hiệu đi sâu vào chi tiết về con số thất thu thuế, gây áp lực trực tiếp lên các cơ quan quản lý và đối thủ cạnh tranh.

Cần nhắc lại rằng, theo Quyết định 24/QĐ-BGTVT năm 2016 của Bộ Giao thông Vận tải, việc thí điểm ứng dụng khoa học công nghệ trong vận tải hành khách theo hợp đồng (như Grab) là hoàn toàn hợp pháp. Do đó, việc các tài xế taxi truyền thống tự ý đưa ra các cáo buộc khi chưa có kết luận chính thức từ cơ quan chức năng có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

Dán khẩu hiệu phản đối: Có phải là hành vi gièm pha doanh nghiệp?

Dưới góc nhìn pháp lý tại thời điểm năm 2017, hành vi này cần được đối chiếu kỹ lưỡng với các quy định tại Luật Cạnh tranh 2004. Cụ thể, Điều 43 Luật Cạnh tranh 2004 quy định về hành vi gièm pha doanh nghiệp khác như sau:

Cấm doanh nghiệp gièm pha doanh nghiệp khác bằng hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp đưa ra thông tin không trung thực, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín, tình trạng tài chính và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó.

Việc dán khẩu hiệu khẳng định đối thủ "bất công" hoặc gây "thất thu ngân sách" mà không có bằng chứng xác thực có thể bị coi là đưa ra thông tin không trung thực nhằm hạ thấp uy tín của Uber và Grab. Theo Điều 39 Luật Cạnh tranh 2004, đây là một trong những hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị nghiêm cấm.

Chế tài xử phạt và những hệ lụy pháp lý

Không chỉ dừng lại ở việc vi phạm đạo đức kinh doanh, các doanh nghiệp taxi truyền thống còn đối mặt với mức phạt hành chính rất cao. Theo quy định tại Điều 31 Nghị định 71/2014/NĐ-CP, mức phạt cho hành vi gièm pha doanh nghiệp khác được quy định rất rõ ràng:

• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi gián tiếp đưa ra thông tin không trung thực.
• Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi trực tiếp đưa ra thông tin không trung thực.
• Mức phạt cao nhất có thể lên đến 150.000.000 đồng nếu vi phạm nghiêm trọng.

Ngoài ra, doanh nghiệp vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và buộc phải cải chính công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng. Điều này không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn làm tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh của chính các hãng taxi truyền thống trong mắt khách hàng.

Cần một môi trường cạnh tranh bình đẳng và minh bạch

Cuộc xung đột giữa taxi truyền thống và taxi công nghệ là hệ quả tất yếu của quá trình chuyển đổi số. Tuy nhiên, thay vì sử dụng các biện pháp phản đối mang tính tiêu cực và có dấu hiệu vi phạm pháp luật, các doanh nghiệp cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, tối ưu hóa quy trình quản lý và kiến nghị các cơ quan chức năng hoàn thiện khung pháp lý.

Việc tạo ra một sân chơi bình đẳng, nơi mọi doanh nghiệp đều phải tuân thủ các nghĩa vụ thuế và điều kiện kinh doanh tương đồng, là giải pháp bền vững nhất để chấm dứt những tranh cãi hiện nay. Người tiêu dùng sẽ là người hưởng lợi cuối cùng khi các doanh nghiệp cạnh tranh bằng chất lượng và giá cả thay vì bằng những khẩu hiệu gieo rắc sự tiêu cực.