Trong bối cảnh ô nhiễm môi trường đang trở thành vấn đề cấp bách, việc hiểu rõ chất thải rắn là gì và cách phân loại đúng quy định không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là nghĩa vụ pháp lý của mỗi cá nhân và doanh nghiệp. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về các quy định mới nhất liên quan đến quản lý chất thải rắn tại Việt Nam.

1. Khái niệm chất thải rắn và cách phân loại hiện nay

Theo quy định tại khoản 18 Điều 3 và khoản 19 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020, chất thải rắn được định nghĩa như sau:

Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn hoặc bùn thải được thải ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác.

Dựa trên nguồn gốc và tính chất, Luật Bảo vệ môi trường 2020 phân chia chất thải rắn thành các nhóm chính bao gồm: chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường, chất thải rắn y tế và chất thải rắn nguy hại.

Đặc biệt, đối với chất thải rắn sinh hoạt, khoản 1 Điều 75 của Luật này yêu cầu phân loại thành 03 nhóm chính:

• Chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế;
• Chất thải thực phẩm;
• Chất thải rắn sinh hoạt khác.

2. Quy trình xử lý chất thải rắn sinh hoạt đối với hộ gia đình

Việc phân loại rác tại nguồn không còn là khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Tùy vào khu vực cư trú, người dân cần tuân thủ các quy tắc khác nhau:

Đối với khu vực đô thị

Hộ gia đình, cá nhân phải chứa, đựng chất thải sau khi phân loại vào các bao bì chuyên dụng. Các loại rác tái chế cần được chuyển giao cho tổ chức, cá nhân có chức năng thu gom hoặc tái chế. Riêng chất thải thực phẩm và rác thải khác phải được đựng trong bao bì theo quy định của địa phương để đơn vị vệ sinh môi trường thu gom định kỳ.

Đối với khu vực nông thôn

Nhà nước khuyến khích tận dụng tối đa chất thải thực phẩm để làm phân bón hữu cơ hoặc thức ăn chăn nuôi. Những loại chất thải không thể tận dụng được phải được thu gom và chuyển giao cho cơ sở có chức năng xử lý theo đúng quy định pháp luật.

3. Trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý chất thải công nghiệp

Tại Điều 82 Luật Bảo vệ môi trường 2020, chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh có trách nhiệm rất lớn trong việc quản lý chất thải rắn công nghiệp thông thường:

• Phân loại tại nguồn: Phải tách biệt các loại chất thải ngay từ khâu phát sinh.
• Lưu giữ an toàn: Không được để lẫn chất thải nguy hại với chất thải thông thường, đảm bảo không phát tán bụi hay rò rỉ nước thải ra môi trường xung quanh.
• Tái sử dụng và chuyển giao: Ưu tiên tái chế hoặc sử dụng làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng, san lấp mặt bằng nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn kỹ thuật.

Việc vi phạm các quy định về phân loại và xử lý chất thải có thể dẫn đến những chế tài xử phạt hành chính nghiêm khắc. Do đó, các tổ chức và cá nhân cần chủ động cập nhật kiến thức pháp luật để thực hiện đúng, góp phần bảo vệ môi trường bền vững.