Việc ban hành Luật Giá 2023 (số 16/2023/QH15) đã đánh dấu một bước ngoặt lớn trong tư duy quản lý thị trường tại Việt Nam. Để cụ hóa các quy định này, dự thảo Nghị định hướng dẫn đang được lấy ý kiến với 4 điểm mới mang tính đột phá, tác động trực tiếp đến cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.

1. Muối và đường ăn: Rời danh mục bình ổn nhưng không 'buông lỏng' quản lý

Một trong những thay đổi gây chú ý nhất chính là việc đưa muối và đường ăn ra khỏi danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá. Theo Phụ lục I ban hành kèm theo Luật Giá số 16/2023/QH15, hai mặt hàng thiết yếu này sẽ vận hành theo cơ chế thị trường linh hoạt hơn.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc Nhà nước ngừng giám sát. Các tổ chức kinh doanh muối và đường ăn vẫn phải thực hiện kê khai giá trên phạm vi cả nước. Đây là biện pháp nhằm đảm bảo tính minh bạch, tránh tình trạng găm hàng, thổi giá gây bất ổn tâm lý người dân.

2. Kê khai giá tại địa phương: Chấm dứt thời kỳ quy định 'chung chung'

Trước đây, việc xác định hàng hóa đặc thù tại địa phương thường gây lúng túng do quy định chưa rõ ràng. Dự thảo Nghị định mới đã cụ thể hóa danh mục này, bao gồm:

• Dịch vụ lưu trú: Đảm bảo môi trường du lịch lành mạnh.
• Dịch vụ trông giữ xe: Áp dụng cho các bãi xe đầu tư bằng nguồn vốn ngoài ngân sách.
• Vé tham quan: Tại các khu du lịch trên địa bàn.
• Vật liệu xây dựng: Tập trung vào các loại vật liệu phổ biến (trừ xi măng, thép đã có quy định riêng).

3. 5 'thước đo' để Nhà nước định giá hàng hóa, dịch vụ

Thay vì chỉ nêu "trường hợp cần thiết" một cách trừu tượng, dự thảo đã đưa ra 05 căn cứ pháp lý rõ ràng để điều chỉnh danh mục hàng hóa do Nhà nước định giá:

- Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong phát triển kinh tế xã hội;
- Ảnh hưởng của giá đến đời sống kinh tế, xã hội và sản xuất kinh doanh;
- Tình hình quản lý thực tế của các Bộ, ngành và địa phương;
- Tính chất đặc thù của hàng hóa, dịch vụ cần bổ sung hoặc đưa ra khỏi danh mục;
- Tính khả thi khi thay đổi cơ chế quản lý.

4. Số hóa dữ liệu giá: Bước tiến trong quản lý thị trường hiện đại

Đề xuất xây dựng hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá và Cơ sở dữ liệu về giá tại địa phương là một bước đi chiến lược. Việc kết nối dữ liệu giúp cơ quan quản lý có cái nhìn tổng thể, kịp thời đưa ra các dự báo và phản ứng chính sách chính xác.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp thẩm định giá cũng sẽ phải thực hiện chế độ báo cáo nghiêm ngặt hơn, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn giá trên thị trường.

Lời khuyên pháp lý

Các doanh nghiệp kinh doanh trong các lĩnh vực nêu trên cần chủ động rà soát quy trình niêm yết và kê khai giá để phù hợp với tinh thần của Luật Giá 2023. Việc tuân thủ không chỉ giúp tránh các rủi ro pháp lý mà còn khẳng định uy tín của doanh nghiệp trước người tiêu dùng.