Trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông, việc đánh giá và xếp loại học sinh đã có những thay đổi căn bản. Không còn đơn thuần dựa trên điểm số, các tiêu chí hiện nay tập trung nhiều hơn vào sự phát triển năng lực và phẩm chất của người học. Vậy trong năm 2026, làm thế nào để một học sinh được công nhận là học sinh giỏi hoặc đạt mức khen thưởng cao nhất? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.

1. Lộ trình áp dụng quy định đánh giá học sinh mới nhất

Tính đến thời điểm hiện tại (năm 2026), toàn bộ các khối lớp từ tiểu học đến trung học phổ thông đã hoàn tất lộ trình chuyển đổi sang cách đánh giá mới theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Cụ thể:

• Cấp Tiểu học: Áp dụng thống nhất Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT.
• Cấp THCS và THPT: Áp dụng thống nhất Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT.

2. Điều kiện khen thưởng đối với học sinh Tiểu học

Theo quy định tại Điều 13 Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT, danh hiệu "Học sinh Giỏi" truyền thống đã được thay thế bằng các hình thức khen thưởng dựa trên kết quả đánh giá cuối năm học:

2.1. Danh hiệu Học sinh Xuất sắc

Để đạt được mức khen thưởng này, học sinh cần đáp ứng đồng thời các điều kiện:

• Kết quả đánh giá các môn học, hoạt động giáo dục đạt mức Hoàn thành tốt.
• Các phẩm chất, năng lực được đánh giá mức Tốt.
• Bài kiểm tra định kỳ cuối năm học của các môn học đạt từ 9,0 điểm trở lên.

2.2. Danh hiệu Học sinh Tiêu biểu

Dành cho những học sinh có thành tích học tập tốt và có đóng góp nổi bật trong các phong trào thi đua, rèn luyện đạo đức, phẩm chất. Đây là sự ghi nhận mang tính toàn diện hơn, không chỉ thuần túy dựa trên điểm số.

3. Tiêu chuẩn đạt danh hiệu Học sinh Giỏi cấp THCS và THPT

Đối với học sinh trung học, danh hiệu Học sinh Giỏi được xét dựa trên cả kết quả rèn luyện và kết quả học tập theo Điều 15 Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT.

3.1. Về kết quả rèn luyện

Học sinh phải được đánh giá kết quả rèn luyện cả năm học ở mức Tốt. Điều này đòi hỏi sự nghiêm túc trong việc chấp hành nội quy, đạo đức lối sống và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.

3.2. Về kết quả học tập

Kết quả học tập cả năm học phải đạt mức Tốt. Cụ thể:

• Tất cả các môn học đánh giá bằng nhận xét phải đạt mức Đạt.
• Tất cả các môn học đánh giá bằng điểm số kết hợp nhận xét phải có điểm trung bình môn học kỳ (ĐTBmhk) và điểm trung bình môn cả năm (ĐTBmcn) từ 6,5 điểm trở lên.
• Có ít nhất 06 môn học đạt ĐTBmcn từ 8,0 điểm trở lên.

"Khen thưởng cuối năm học: Tặng danh hiệu Học sinh Giỏi đối với những học sinh có kết quả rèn luyện cả năm học được đánh giá mức Tốt và kết quả học tập cả năm học được đánh giá mức Tốt."

4. Lời khuyên dành cho phụ huynh và học sinh

Với cách đánh giá mới, áp lực về điểm số tuyệt đối đã phần nào được giảm bớt, thay vào đó là sự khuyến khích học sinh phát triển toàn diện. Phụ huynh nên:

• Tập trung vào năng lực thực tế: Thay vì chỉ nhìn vào bảng điểm, hãy chú ý đến cách con vận dụng kiến thức vào cuộc sống.
• Rèn luyện phẩm chất: Ý thức tự giác, tinh thần đồng đội và đạo đức là những yếu tố then chốt để đạt mức rèn luyện Tốt.
• Đồng hành cùng nhà trường: Thường xuyên trao đổi với giáo viên để nắm bắt kịp thời những điểm mạnh, điểm yếu của con theo các tiêu chí đánh giá mới.

Việc nắm vững các quy định tại Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT và Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT sẽ giúp phụ huynh có định hướng giáo dục đúng đắn, giúp con em mình đạt được những thành tích xứng đáng trong năm học 2026.