Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Thông tư mới (dự kiến là Thông tư 99/2025/TT-BTC) nhằm thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đây được xem là bước ngoặt lớn trong việc hiện đại hóa chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam, tiệm cận hơn với các chuẩn mực quốc tế.

1. Cởi trói thủ tục: Chỉ cần thông báo khi sửa đổi tài khoản kế toán

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc đơn giản hóa thủ tục hành chính. Trước đây, theo khoản 1 Điều 9 Thông tư 200/2014/TT-BTC, doanh nghiệp muốn sửa đổi, bổ sung tài khoản cấp 1, cấp 2 phải được sự chấp thuận bằng văn bản của Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, dự thảo mới quy định doanh nghiệp chỉ cần thông báo cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi thực hiện. Điều này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc xây dựng hệ thống tài khoản phù hợp với đặc thù sản xuất kinh doanh mà không phải chờ đợi phê duyệt rườm rà.

2. 'Thay tên đổi họ' và bổ sung hàng loạt tài khoản kế toán

Hệ thống tài khoản kế toán dự kiến sẽ có những điều chỉnh quan trọng để phản ánh chính xác hơn bản chất các giao dịch kinh tế:

• Tài khoản 337: Chuyển từ "Thanh toán theo tiến độ hợp đồng xây dựng" thành "Nợ phải trả phát sinh từ hợp đồng".
• Tài khoản 242: Đổi tên thành "Chi phí chờ phân bổ" thay vì "Chi phí trả trước" như hiện nay.
• Bổ sung Tài khoản 137: Tài sản phát sinh từ hợp đồng, dùng để phản ánh các giá trị tài sản hình thành từ các cam kết hợp đồng.
• Hệ thống tài khoản loại 0: Bổ sung chi tiết các tài khoản ngoài bảng như tài sản thuê ngoài, nợ khó đòi đã xử lý, ngoại tệ các loại...

3. Thay đổi tư duy trình bày Báo cáo tài chính

Không chỉ dừng lại ở tài khoản, cách trình bày Báo cáo tài chính (BCTC) cũng có sự thay đổi căn bản. Tên gọi "Bảng cân đối kế toán" dự kiến sẽ được đổi thành "Báo cáo tình hình tài chính" để phù hợp với thông lệ quốc tế.

Việc phân loại tài sản và nợ phải trả thành ngắn hạn và dài hạn cũng được hướng dẫn chi tiết hơn. Theo đó, một tài sản được coi là ngắn hạn nếu doanh nghiệp dự kiến thu hồi hoặc sử dụng trong vòng 12 tháng hoặc trong một chu kỳ kinh doanh thông thường.

"Việc sửa đổi, bổ sung các tài khoản kế toán phải đảm bảo không trùng lắp đối tượng, tuân thủ các nguyên tắc kế toán và không làm thay đổi số liệu của các chỉ tiêu trên Báo cáo tài chính."

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Dù đây mới chỉ là dự thảo, nhưng các kế toán trưởng và chủ doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu để chuẩn bị cho lộ trình chuyển đổi. Việc nắm bắt sớm các thay đổi về mã số chỉ tiêu, cách hạch toán tài khoản mới sẽ giúp doanh nghiệp tránh được những sai sót trọng yếu khi lập BCTC trong niên độ kế toán tới.