Trong công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC), thời gian chính là "vàng". Khi một vụ hỏa hoạn bùng phát tại cơ sở, sự lúng túng trong việc điều hành có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường về người và tài sản. Chính vì vậy, việc xác định rõ ai là người chỉ huy chữa cháy không chỉ là vấn đề trách nhiệm mà còn là quy định bắt buộc của pháp luật để đảm bảo tính thống nhất và quyết đoán trong xử lý tình huống.

Thứ tự ưu tiên xác định người chỉ huy chữa cháy

Theo quy định tại Điều 37 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001 (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 23 Điều 1 Luật Phòng cháy và chữa cháy sửa đổi 2013), người chỉ huy chữa cháy được xác định theo thứ tự ưu tiên rất rõ ràng:

- Khi lực lượng Cảnh sát PCCC chưa đến kịp: Người đứng đầu cơ sở là người chỉ huy chữa cháy. Trường hợp người đứng đầu vắng mặt, Đội trưởng đội PCCC cơ sở hoặc người được ủy quyền sẽ đảm nhiệm vai trò này.
- Khi lực lượng Cảnh sát PCCC có mặt: Người có chức vụ cao nhất của đơn vị Cảnh sát PCCC có mặt tại hiện trường sẽ tiếp nhận quyền chỉ huy.

Như vậy, trong giai đoạn đầu của vụ cháy – thời điểm quan trọng nhất để khống chế ngọn lửa – trách nhiệm nặng nề nhất thuộc về người đứng đầu cơ sở. Họ phải là người bình tĩnh nhất để đưa ra các quyết định huy động lực lượng tại chỗ.

Quyền hạn "đặc biệt" của người chỉ huy chữa cháy tại cơ sở

Để đảm bảo hiệu quả dập lửa, pháp luật trao cho người chỉ huy chữa cháy những quyền hạn rất lớn. Cụ thể, theo Điều 38 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001, họ có quyền:

• Huy động tổng lực: Triệu tập ngay lập tức lực lượng và phương tiện của đội PCCC cơ sở.
• Quyết định chiến thuật: Xác định khu vực cháy, đề ra các biện pháp kỹ thuật chữa cháy, tận dụng địa hình, địa vật xung quanh.
• Thiết lập vành đai an toàn: Cấm người và phương tiện không có nhiệm vụ đi vào khu vực nguy hiểm.
• Trưng dụng tài sản: Trong tình thế cấp bách, có quyền huy động người, phương tiện và tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân lân cận để phục vụ chữa cháy.
• Phá dỡ công trình: Quyết định phá dỡ nhà cửa, công trình hoặc di chuyển tài sản để ngăn chặn cháy lan hoặc cứu người.

Quyền ưu tiên tuyệt đối cho lực lượng tham gia chữa cháy

Không chỉ người chỉ huy, mà toàn bộ lực lượng và phương tiện tham gia chữa cháy đều được hưởng những quyền ưu tiên đặc biệt để tiếp cận hiện trường nhanh nhất. Điều 36 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001 và Điều 25 Nghị định 136/2020/NĐ-CP (được cập nhật bởi Nghị định 50/2024/NĐ-CP) quy định:

1. Ưu tiên lưu thông: Xe chữa cháy được sử dụng còi, đèn ưu tiên và không bị hạn chế tốc độ, được phép đi vào đường ngược chiều hoặc vượt đèn đỏ.
2. Miễn phí lộ trình: Các phương tiện được huy động chữa cháy được miễn phí cầu đường, phà và được ưu tiên qua các nút giao thông.
3. Trách nhiệm của người dân: Mọi người tham gia giao thông khi thấy tín hiệu ưu tiên phải nhanh chóng nhường đường, không được gây cản trở.

Việc nắm vững quy định về người chỉ huy và quyền hạn trong chữa cháy không chỉ giúp các chủ cơ sở tuân thủ pháp luật mà còn là kỹ năng sinh tồn quan trọng. Hãy luôn đảm bảo đội ngũ PCCC tại chỗ được huấn luyện bài bản để sẵn sàng ứng phó khi có sự cố xảy ra.