Từ ngày 16/10/2026, thị trường vàng trong nước chính thức bước vào một bước ngoặt lớn với quy định mới siết chặt hoạt động mua bán. Cụ thể, các giao dịch mua, bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng sẽ bắt buộc phải thực hiện thông qua các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là nội dung cốt lõi tại Nghị định 390/2026/NĐ-CP của Chính phủ, sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Quy định này đang thu hút sự quan tâm đặc biệt từ người dân và giới kinh doanh, khi ngưỡng thanh toán bằng tiền mặt bị hạ thấp kỷ lục, tác động trực tiếp đến thói quen tích trữ và mua sắm vàng truyền thống.

Bước Ngoặt Mới: Giảm Ngưỡng Thanh Toán Tiền Mặt Xuống Còn 5 Triệu Đồng

Theo quy định tại khoản 4 Điều 1 Nghị định 390/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung khoản 10 Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP), nguyên tắc quản lý thanh toán trong giao dịch vàng đã có sự thay đổi căn bản:

"10. Việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 05 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt."

Để thấy rõ mức độ tác động của sự thay đổi này, hãy nhìn lại quá trình điều chỉnh chính sách trước đó. Trước thời điểm Nghị định 390/2026/NĐ-CP có hiệu lực, căn cứ theo quy định tại khoản 4 Điều 1 Nghị định 232/2025/NĐ-CP (văn bản sửa đổi bổ sung đầu tiên cho Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP), ngưỡng bắt buộc phải thanh toán qua ngân hàng được đặt ở mức từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên. Việc giảm ngưỡng từ 20 triệu đồng xuống còn 5 triệu đồng – tức giảm tới 4 lần – cho thấy quyết tâm rất lớn của cơ quan quản lý trong việc minh bạch hóa dòng tiền trên thị trường kim loại quý.

Với mức giá vàng hiện nay, chỉ cần mua khoảng nửa chỉ vàng hoặc một món trang sức nhỏ, người dân đã dễ dàng vượt qua ngưỡng 5 triệu đồng. Điều này đồng nghĩa với việc đại đa số các giao dịch mua bán vàng hàng ngày giờ đây sẽ không thể thực hiện bằng tiền mặt trao tay như thói quen lâu đời của người tiêu dùng Việt Nam.

Mở Rộng Phương Thức: Không Chỉ Giới Hạn Ở Chuyển Khoản Ngân Hàng

Một điểm mới hết sức quan trọng khác mà người dân và doanh nghiệp cần lưu ý chính là sự thay đổi trong cách quy định về phương thức thanh toán. Nếu như trước đây, Nghị định 232/2025/NĐ-CP quy định khá cứng nhắc khi yêu cầu giao dịch phải thực hiện "thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản thanh toán của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài", thì nay quy định mới tại Nghị định 390/2026/NĐ-CP đã sử dụng thuật ngữ linh hoạt hơn: "bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt".

Theo pháp luật về ngân hàng và hoạt động thanh toán, các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt hiện nay rất đa dạng, mang lại nhiều tiện ích hơn cho cả người mua và người bán, bao gồm:

• Chuyển khoản liên ngân hàng: Qua ứng dụng ngân hàng số (Mobile Banking, Internet Banking) hoặc quét mã QR Code (VietQR).
• Thẻ thanh toán: Sử dụng thẻ ghi nợ nội địa, thẻ ghi nợ quốc tế, thẻ tín dụng để thanh toán qua máy POS tại cửa hàng vàng.
• Ví điện tử và các cổng trung gian thanh toán: Được cấp phép theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
• Séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi: Áp dụng cho các giao dịch quy mô lớn của doanh nghiệp hoặc khách hàng tổ chức.

Quy định mở này giúp các tiệm vàng dễ dàng trang bị hạ tầng thanh toán hiện đại hơn, đồng thời người dân không nhất thiết phải thao tác chuyển khoản thủ công mà có thể linh hoạt quẹt thẻ hoặc quét mã một cách nhanh chóng.

Hiểu Đúng Về Cụm Từ 'Trong Ngày' Của 'Một Khách Hàng' Để Không Vi Phạm

Để tránh việc người dân hoặc các cơ sở kinh doanh tìm cách "lách luật", cơ quan chức năng đã đặc biệt nhấn mạnh yếu tố "trong ngày" và "của một khách hàng". Nhiều người băn khoăn: Liệu có thể chia nhỏ một giao dịch 10 triệu đồng thành hai lần mua, mỗi lần 5 triệu đồng hoặc dưới 5 triệu đồng để trả tiền mặt được không?

Câu trả lời chắc chắn là KHÔNG. Quy định đã làm rõ rằng tổng giá trị các giao dịch mua, bán vàng phát sinh trong cùng một ngày của cùng một khách hàng nếu đạt từ 5 triệu đồng trở lên sẽ phải thanh toán không dùng tiền mặt. Các hệ thống phần mềm quản lý bán hàng và hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền của các doanh nghiệp kinh doanh vàng hiện nay đều bắt buộc phải ghi nhận định danh khách hàng (qua số Căn cước công dân hoặc mã số thuế). Do đó, hành vi cố tình chia nhỏ hóa đơn trong cùng một ngày nhằm mục đích trả tiền mặt đều sẽ bị hệ thống dữ liệu phát hiện và có thể bị coi là hành vi gian lận, trốn tránh quy định pháp luật.

Tác Động To Lớn Đến Thị Trường Vàng Và Lời Khuyên Dành Cho Người Dân

Việc áp dụng mức trần thanh toán tiền mặt 5 triệu đồng được xem là một đòn bẩy mạnh mẽ nhằm lành mạnh hóa thị trường vàng Việt Nam, mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Ngăn chặn dòng tiền "bẩn" và phòng chống rửa tiền: Việc bắt buộc chuyển khoản giúp cơ quan chức năng dễ dàng truy vết nguồn gốc dòng tiền trong các giao dịch kim loại quý, vốn là kênh thường bị lợi dụng để rửa tiền.
• Chống thất thu thuế: Minh bạch hóa toàn bộ doanh thu của các doanh nghiệp vàng bạc đá quý, chấm dứt tình trạng bán hàng không xuất hóa đơn hoặc kê khai giá trị thấp hơn thực tế.
• Bảo vệ quyền lợi người mua: Mọi giao dịch qua tài khoản ngân hàng hoặc thẻ đều có chứng từ điện tử rõ ràng, làm căn cứ pháp lý vững chắc khi phát sinh tranh chấp về chất lượng, hàm lượng vàng hoặc giá trị quy đổi.

Lời khuyên dành cho người tiêu dùng: Khi đi mua bán vàng từ thời điểm này, quý khách hàng nên chuẩn bị sẵn điện thoại đã cài đặt ứng dụng ngân hàng số có liên kết Internet hoặc mang theo thẻ ngân hàng. Đồng thời, hãy chủ động yêu cầu tiệm vàng xuất hóa đơn điện tử và lưu trữ lại biên nhận chuyển tiền để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình trong mọi giao dịch.