Dự thảo Nghị quyết mới đề xuất cơ chế khoan hồng tài chính vượt trội dành cho người nộp thuế bị gián đoạn hoạt động nhưng tự nguyện nộp đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu. Việc hoàn thành nghĩa vụ thuế càng sớm sẽ giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh tiết kiệm được đến 70% số tiền phạt chậm nộp.

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết ban hành chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện pháp luật về quản lý thuế. Đây được đánh giá là một bước đi thiết thực, vừa đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế, vừa tạo không gian phục hồi và cơ hội "làm lại" cho các chủ thể kinh doanh đang gặp trục trặc hành chính.

Cơ chế giảm phạt theo lộ trình thời gian: Nộp càng sớm, giảm càng nhiều

Theo quy định hiện hành tại Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn có thể bị phạt tiền từ vài triệu đồng đến 25 triệu đồng tùy thuộc vào số ngày chậm nộp và việc có phát sinh số thuế phải nộp hay không. Tuy nhiên, tại Điều 3 của dự thảo Nghị quyết tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế, cơ quan quản lý đề xuất mức phạt ưu đãi rõ rệt đối với hai nhóm chủ thể:

• Trạng thái 03: Người nộp thuế được cơ quan thuế xác định ở trạng thái ngừng hoạt động kinh doanh nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
• Trạng thái 06: Người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế.

Khi các đối tượng này chủ động khắc phục vi phạm bằng cách nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu, mức xử phạt tiền đối với hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế sẽ được tính theo các cột mốc thời gian cụ thể như sau:

1. Giai đoạn 1 (Từ ngày Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027): Người nộp thuế chỉ phải nộp 30% mức phạt so với khung xử phạt quy định tại Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (đồng nghĩa với việc được giảm tới 70% tiền phạt).
2. Giai đoạn 2 (Từ ngày 01/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027): Áp dụng mức phạt bằng 50% mức phạt theo quy định chung (được giảm 50% tiền phạt).
3. Giai đoạn 3 (Từ ngày 01/01/2028 đến hết ngày 30/6/2028): Áp dụng mức phạt bằng 70% mức phạt tiêu chuẩn (được giảm 30% tiền phạt).

Ưu đãi đặc biệt dành riêng cho hộ và cá nhân kinh doanh

Bên cạnh chính sách phân theo giai đoạn nêu trên, dự thảo Nghị quyết dành một khung xử lý riêng mang tính hỗ trợ cao cho đối tượng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai. Cụ thể:

• Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh kê khai đang nằm ở trạng thái 03 hoặc 06, nếu đã bổ sung đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu thì sẽ được áp dụng cố định mức phạt bằng 50% mức phạt tiêu chuẩn.
• Thời hạn hưởng chính sách ưu đãi này kéo dài từ ngày Nghị quyết chính thức có hiệu lực thi hành cho đến hết ngày 30/6/2028.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất miễn hoàn toàn việc xử phạt vi phạm hành chính về thuế đối với các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán thuộc trường hợp quy định tại điểm c khoản 4 Điều 9 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Ranh giới pháp lý: Những trường hợp tuyệt đối không được giảm phạt

Nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách, đề xuất mở rộng này không áp dụng tràn lan. Theo dự thảo, cơ chế miễn, giảm tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế sẽ không áp dụng cho các trường hợp sau:

• Hành vi vi phạm có dấu hiệu trốn thuế hoặc gian lận thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế 2019.
• Trường hợp người nộp thuế đang trong quá trình thanh tra, kiểm tra, điều tra, truy tố hoặc xét xử về các tội danh, hành vi liên quan đến trốn thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp.

Chính sách đề xuất này mang thông điệp rất rõ ràng từ cơ quan quản lý: Khuyến khích sự tự nguyện tuân thủ và tinh thần chủ động khắc phục sai sót của người nộp thuế. Do đó, các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh đang còn vướng mắc về tờ khai thuế cần nhanh chóng rà soát để nộp bổ sơ sớm nhất, tránh kéo dài dẫn đến mất quyền lợi miễn giảm.