Học bạ số đang trở thành một bước tiến công nghệ vượt bậc trong ngành giáo dục Việt Nam, giúp tối ưu hóa quy trình quản lý và giảm thiểu gánh nặng thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi này là những thách thức to lớn về bảo mật thông tin cá nhân của học sinh. Nhằm thiết lập hành lang pháp lý chặt chẽ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT quy định về quản lý và sử dụng học bạ số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và cơ sở giáo dục thường xuyên, chính thức có hiệu lực từ ngày 08/10/2026. Một trong những nội dung cốt lõi và đáng chú ý nhất của văn bản này là việc nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi mua bán, tiết lộ hoặc sử dụng trái phép dữ liệu học bạ số.

Bốn nhóm hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối từ ngày 08/10/2026

Theo quy định tại khoản 3 Điều 17 Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ rõ 04 nhóm hành vi bị nghiêm cấm nghiêm ngặt nhằm bảo vệ tính toàn vẹn và bảo mật của dữ liệu học bạ số:

• Truy cập trái phép vào hệ thống học bạ số: Mọi hành vi cố tình vượt qua hàng rào bảo mật, sử dụng tài khoản của người khác hoặc dùng các công cụ công nghệ để can thiệp vào hệ thống quản lý học bạ số khi chưa được phân quyền đều bị coi là vi phạm pháp luật.
• Sửa, xóa, làm sai lệch dữ liệu học bạ số trái quy định: Học bạ số phản ánh trung thực kết quả học tập và rèn luyện của học sinh. Việc tự ý thay đổi điểm số, nhận xét hoặc xóa bỏ dữ liệu học tập nhằm mục đích trục lợi hoặc gian lận kết quả sẽ bị xử lý nghiêm khắc.
• Tiết lộ, chia sẻ, mua bán, sử dụng trái phép dữ liệu học bạ số: Đây là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến quyền riêng tư của người học. Dữ liệu học bạ số không được phép chia sẻ cho bên thứ ba hoặc sử dụng vào các mục đích thương mại, quảng cáo khi chưa có sự đồng ý hợp pháp.
• Giả mạo chữ ký số, xác thực, bản điện tử học bạ số hoặc bản trích lục điện tử học bạ số: Việc sử dụng công nghệ để làm giả chữ ký số của giáo viên, hiệu trưởng hoặc tạo ra các bản trích lục học bạ số giả mạo sẽ bị truy cứu trách nhiệm pháp lý theo quy định.

Hệ thống học bạ số yêu cầu các biện pháp bảo mật nghiêm ngặt để bảo vệ thông tin học sinh (ảnh minh họa)

Trách nhiệm bảo mật thông tin của các cơ quan, tổ chức và cá nhân

Để đảm bảo an toàn thông tin trong suốt vòng đời của học bạ số, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu dữ liệu phải được bảo mật tuyệt đối trong toàn bộ quá trình từ tạo lập, cập nhật, lưu trữ cho đến truyền nhận, khai thác, sử dụng và chia sẻ. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể tham gia vào hệ thống:

Đối với cá nhân trực tiếp sử dụng hệ thống

Giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và các cá nhân được giao quyền khai thác học bạ số có trách nhiệm bảo mật tuyệt đối tài khoản truy cập cá nhân, phương tiện xác thực và chữ ký số của mình. Tuyệt đối không chia sẻ mật khẩu hoặc cho người khác mượn thiết bị xác thực để tránh nguy cơ rò rỉ thông tin.

Đối với các cơ sở giáo dục và đơn vị liên quan

Các nhà trường và đơn vị quản lý phải thực hiện phân quyền truy cập chặt chẽ dựa trên vị trí việc làm và nhiệm vụ được giao. Đồng thời, các đơn vị này phải chủ động triển khai các biện pháp kỹ thuật nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi truy cập trái phép hoặc làm sai lệch dữ liệu. Việc sao lưu, phục hồi dữ liệu định kỳ cũng là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm hoạt động liên tục của hệ thống và sẵn sàng ứng phó với các sự cố an toàn thông tin.

Sự đồng bộ với các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân

Quy định mới tại Thông tư 70/2026/TT-BGDĐT hoàn toàn thống nhất với tinh thần của Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Khoản 4 Điều 5 Thông tư này nhấn mạnh việc quản lý và sử dụng học bạ số phải bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người học theo quy định của Luật Giáo dục 2019. Việc khai thác, chia sẻ dữ liệu chỉ được thực hiện trong phạm vi thực sự cần thiết, đúng thẩm quyền và đúng mục đích giáo dục.

Như vậy, kể từ ngày 08/10/2026, bất kỳ hành vi vi phạm nào liên quan đến việc mua bán, tiết lộ hoặc làm sai lệch dữ liệu học bạ số sẽ không chỉ bị xử lý kỷ luật trong ngành giáo dục mà còn có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi.