Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 278/NQ-CP về Phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật, trong đó đưa ra chỉ đạo mang tính đột phá: Tổ chức lấy ý kiến Nhân dân trực tiếp qua ứng dụng định danh điện tử VNeID đối với 03 dự án luật quan trọng liên quan trực tiếp đến đời sống xã hội là Đất đai, Nhà ở và Kinh doanh bất động sản.

Bước đột phá công nghệ: Khi mỗi công dân đóng góp xây dựng pháp luật chỉ với một chạm

Trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, công tác lấy ý kiến Nhân dân đối với các dự thảo chính sách luôn giữ vai trò sống còn. Trước đây, quy trình lấy ý kiến thường diễn ra thông qua các hội nghị tiếp xúc cử tri, gửi văn bản qua các đoàn thể hoặc đăng tải trên các cổng thông tin điện tử của bộ, ngành. Tuy nhiên, các hình thức truyền thống này thường gặp phải rào cản về độ tiếp cận, tính kịp thời và mức độ đại diện của các tầng lớp cư dân.

Nhằm khắc phục triệt để hạn chế đó, căn cứ theo chỉ đạo tại điểm c mục 1 Phần I Nghị quyết 278/NQ-CP ngày 18/9/2026 của Chính phủ, Bộ Công an được giao phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng khẩn trương tổ chức triển khai lấy ý kiến Nhân dân trên nền tảng cơ sở dữ liệu quốc gia và hệ thống định danh VNeID được quy định tại Luật Căn cước 2023.

Đây được đánh giá là bước chuyển mình lịch sử trong công tác lập pháp của Việt Nam. Việc ứng dụng hệ thống VNeID không chỉ giúp định danh xác thực chính xác danh tính người tham gia góp ý, tránh tình trạng ý kiến ảo hoặc thiếu khách quan, mà còn tạo điều kiện thuận lợi nhất để hàng chục triệu người dân có thể trực tiếp bày tỏ quan điểm, nguyện vọng đối với từng điều khoản chính sách vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày.

Trọng tâm hoàn thiện đối với 03 dự án luật then chốt

Bộ ba luật điều chỉnh thị trường địa ốc và tài nguyên gồm Luật Đất đai 2024, Luật Nhà ở 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản 2023 có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến từng cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng doanh nghiệp. Do đó, việc xây dựng các dự án sửa đổi, hoàn thiện đòi hỏi sự đồng thuận cao nhất từ xã hội.

1. Dự án sửa đổi các quy định pháp luật về Đất đai

Theo định hướng của Chính phủ, đối với dự án hoàn thiện chính sách đất đai kế thừa từ nền tảng Luật Đất đai 2024, các nội dung lấy ý kiến sẽ tập trung xoay quanh những vấn đề 'nóng' tác động trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất:

• Cơ chế định giá đất và bảng giá đất: Đảm bảo phương pháp tính toán sát với giá thị trường, minh bạch, hạn chế thất thoát tài nguyên và công bằng với quyền lợi người dân.
• Tiền sử dụng đất, tiền thuê đất: Rà soát các quy định về phương thức thu nộp, căn cứ miễn, giảm tiền thuê đất nhằm hỗ trợ sản xuất kinh doanh và đời sống an sinh xã hội.
• Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Hiện thực hóa nguyên tắc người dân sau khi bị thu hồi đất phải có chỗ ở mới và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
• Thủ tục công chứng giao dịch và đăng ký biến động đất đai: Giảm thiểu tối đa thủ tục hành chính phiền hà, thúc đẩy số hóa dữ liệu địa chính trên môi trường điện tử.

2. Dự án hoàn thiện thể chế về Nhà ở

Đối với lĩnh vực nhà ở, nhằm tiếp nối tinh thần cải cách từ Luật Nhà ở 2023, các nhóm chính sách trọng điểm cần lấy ý kiến rộng rãi bao gồm:

• Thời hạn sử dụng căn hộ chung cư và quản trị vận hành tòa nhà: Giải quyết triệt để các khúc mắc giữa thời hạn sở hữu tài sản với tuổi thọ công trình xây dựng, bảo đảm an toàn sinh mạng người dân khi chung cư xuống cấp hoặc hết niên hạn.
• Kiểm soát phân lô bán nền: Siết chặt trật tự xây dựng tại các đô thị lớn, tránh tình trạng đầu cơ gây lãng phí quỹ đất và vỡ quy hoạch hạ tầng.
• Phát triển mạnh mẽ phân khúc nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê: Tháo gỡ các rào cản về vốn tín dụng, thủ tục xét duyệt đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội để công nhân và người thu nhập thấp sớm hiện thực hóa giấc mơ an cư.

3. Dự án sửa đổi chính sách Kinh doanh bất động sản

Thị trường bất động sản là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Từ các bài học thực tiễn thi hành Luật Kinh doanh bất động sản 2023, việc hoàn thiện quy định pháp lý lần này tập trung vào các cam kết cốt lõi:

• Bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của người mua nhà: Buộc chủ đầu tư công khai 100% hồ sơ pháp lý dự án trước khi mở bán hình thành trong tương lai.
• Kiểm soát chặt chẽ hoạt động huy động vốn: Ngăn chặn tình trạng thu tiền đặt cọc giữ chỗ quá mức hoặc phân phối vốn sai mục đích dự án.
• Minh bạch hóa thông tin thị trường: Xây dựng sàn giao dịch điện tử và cơ sở dữ liệu định danh từng bất động sản nhằm phòng chống các hành vi thổi giá, tạo sóng ảo làm lũng đoạn thị trường.

Yêu cầu tính thực chất, tiếp thu giải trình công khai và minh bạch

Một điểm nhấn đặc biệt được nhấn mạnh tại Nghị quyết 278/NQ-CP là Chính phủ quán triệt việc lấy ý kiến phải được thực hiện một cách kỹ lưỡng, thực chất và hiệu quả cao, tuyệt đối tránh hình thức, đối phó.

Theo đó, Bộ Xây dựng cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm chủ trì phối hợp với các cơ quan chuyên môn để tổng hợp, xây dựng báo cáo tiếp thu, giải trình chi tiết từng ý kiến đóng góp của Nhân dân. Toàn bộ nội dung báo cáo giải trình này phải được đăng tải công khai, minh bạch trên các phương tiện truyền thông chính thống để toàn dân cùng giám sát.

Cần lưu ý rằng, theo điểm c mục 1 Phần I Nghị quyết 278/NQ-CP, đây là nhiệm vụ trọng tâm do Chính phủ giao cho các cơ quan chức năng trong quy trình xây dựng chính sách, là minh chứng rõ nét cho việc lắng nghe ý kiến người dân từ cơ sở để tạo lập một hệ thống pháp luật chuẩn mực, minh bạch và kiến tạo phát triển bền vững.