Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Quyết định 3799/QĐ-BKHCN ngày 16/09/2026, chính thức thông qua Kế hoạch triển khai Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam toàn cầu. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm quy tụ, phát huy tối đa nguồn lực chất xám của người Việt trong và ngoài nước, đồng thời đặt ra mục tiêu đưa nền tảng số kết nối chuyên gia đi vào vận hành trước ngày 30/03/2027.

Quyết định này được ban hành dựa trên căn cứ pháp lý quan trọng là Nghị định 225/2026/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ, cùng Quyết định 3335/QĐ-BKHCN ngày 02/08/2026 về việc thành lập và phát triển Mạng lưới chuyên gia AI Việt Nam toàn cầu.

Nền tảng số kết nối Mạng lưới chuyên gia AI Việt Nam toàn cầu sẽ vận hành trước ngày 30/3/2027 (ảnh minh họa)

Nền tảng số quản lý mạng lưới chuyên gia AI: Trọng tâm vận hành trước 30/3/2027

Theo Phụ lục ban hành kèm theo Kế hoạch của Quyết định 3799/QĐ-BKHCN, một trong những nhiệm vụ cốt lõi và cấp bách nhất là xây dựng Nền tảng số quản lý mạng lưới chuyên gia AI và cập nhật cơ sở dữ liệu chuyên gia AI. Nhiệm vụ này được giao cho Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia chủ trì, phối hợp cùng Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, FISU Việt Nam và các cơ quan liên quan thực hiện dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ trưởng Vũ Hải Quân.

Nền tảng số này không chỉ đơn thuần là một danh bạ lưu trữ thông tin, mà phải là một hệ thống thông tin thông minh, hỗ trợ:

• Tìm kiếm, kết nối và tương tác đa chiều giữa các thành viên trong mạng lưới.
• Xây dựng, cập nhật liên tục và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu chuyên gia AI, bao gồm thông tin chi tiết về năng lực, lĩnh vực chuyên môn sâu và nhu cầu tham gia thực tế của từng chuyên gia.
• Tạo lập môi trường số an toàn, bảo mật thông tin theo đúng quy định pháp luật về an toàn thông tin và an ninh mạng.

Mục tiêu tối thượng là đưa nền tảng kết nối số này đi vào vận hành chính thức trước ngày 30/03/2027, tạo bệ phóng vững chắc cho các hoạt động tiếp theo của Mạng lưới.

Cơ chế kết nối hai chiều linh hoạt: Đúng chuyên gia, đúng bài toán

Điểm đột phá trong Kế hoạch triển khai lần này là việc thiết lập cơ chế kết nối hai chiều linh hoạt giữa chuyên gia và nhu cầu thực tiễn. Theo điểm c khoản 1 Mục II của Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 3799/QĐ-BKHCN, cơ chế này phải bảo đảm nguyên tắc: kết nối đúng chuyên gia phù hợp với bài toán, nhiệm vụ đang có nhu cầu; đồng thời kết nối từng bài toán thực tế với chuyên gia hoặc nhóm chuyên gia có đủ năng lực giải quyết.

Mạng lưới hướng đến việc thu hút sự tham gia đa dạng của:

• Chuyên gia AI người Việt Nam đang sinh sống và làm việc trong nước.
• Chuyên gia AI là người Việt Nam ở nước ngoài (kiều bào) tại các quốc gia có nền công nghệ phát triển.
• Chuyên gia quốc tế có năng lực, uy tín và kinh nghiệm thực tiễn phong phú.

Đặc biệt, phương thức tham gia của chuyên gia được thiết kế cực kỳ linh hoạt, không bị gò bó bởi các thủ tục hành chính rườm rà. Chuyên gia có thể tham gia theo từng bài toán, nhiệm vụ, dự án hoặc chương trình cụ thể; làm việc trực tiếp hoặc trực tuyến, trong nước hoặc quốc tế. Cơ chế vận hành dựa trên tinh thần tự nguyện, mở và hướng tới kết quả đầu ra thực chất.

Các chuyên gia AI trong và ngoài nước sẽ cùng hợp tác giải quyết các bài toán lớn của quốc gia (ảnh minh họa)

Đưa trí tuệ nhân tạo đến trường học, doanh nghiệp và giải quyết bài toán quốc gia

Kế hoạch hành động kèm theo Quyết định 3799/QĐ-BKHCN vạch rõ 4 mũi nhọn hành động thực tiễn:

1. Đưa AI đến trường học và phát triển nguồn nhân lực trẻ

Huy động chuyên gia AI toàn cầu tham gia giảng dạy, hướng dẫn (mentoring) cho sinh viên, nghiên cứu sinh và các nhóm nghiên cứu trẻ. Triển khai chương trình AI Global Mentoring và tổ chức thường niên sự kiện AI Summer School (hoàn thành trước 31/08/2027 và duy trì hàng năm) nhằm cập nhật những tri thức công nghệ AI mới nhất theo chuẩn mực quốc tế.

2. Đưa AI đến doanh nghiệp và thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Thiết lập kênh tiếp nhận, tổng hợp và công bố các bài toán, nhu cầu ứng dụng AI thực tế từ doanh nghiệp. Từ đó, kết nối doanh nghiệp với các chuyên gia, viện nghiên cứu để cùng thử nghiệm, phát triển sản phẩm (PoC), hợp tác R&D và thương mại hóa các giải pháp AI có giá trị thực tiễn cao.

3. Giải quyết các bài toán lớn và làm chủ công nghệ chiến lược

Huy động các chuyên gia đầu ngành tham gia xác định, tư vấn, phản biện và trực tiếp giải quyết các bài toán lớn mang tính liên ngành, dài hạn có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và quản trị quốc gia. Đồng thời, kêu gọi đề xuất, đặt hàng các nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm về AI.

4. Tham vấn chính sách và phát triển hệ sinh thái

Tạo diễn đàn để chuyên gia đóng góp ý kiến xây dựng hành lang pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật, đạo đức AI và mô hình quản trị công nghệ mới. Tổ chức Diễn đàn AI Việt Nam toàn cầu (Vietnam Global AI Summit) thường niên trước ngày 25/12 hàng năm để quy tụ cộng đồng công nghệ trong và ngoài nước.

Vai trò điều phối của Cơ quan thường trực

Theo quy định tại Mục 7 Phần III của Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 3799/QĐ-BKHCN, các hoạt động của Mạng lưới được triển khai theo mô hình mở, linh hoạt. Trong đó, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia giữ vai trò là Cơ quan thường trực - đầu mối kết nối, điều phối chung nhưng tuyệt đối không làm thay chức năng của các thành viên.

Sự ra đời của Kế hoạch triển khai Mạng lưới chuyên gia AI Việt Nam toàn cầu theo Quyết định 3799/QĐ-BKHCN thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc chủ động đón đầu làn sóng công nghệ, biến trí tuệ nhân tạo thành động lực tăng trưởng mới cho đất nước trong kỷ nguyên số.