Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số vào hoạt động công vụ đã trở thành xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi là những thách thức lớn về tính chính xác của thông tin và an toàn an ninh mạng. Nhằm thiết lập hành lang ứng xử chuẩn mực, Thanh tra Chính phủ đã ban hành quy định mới siết chặt trách nhiệm của cán bộ thanh tra khi làm việc trên môi trường số.

Bước ngoặt mới trong quy tắc ứng xử ngành Thanh tra trên môi trường số

Ngày 30/8/2026, Thanh tra Chính phủ đã chính thức ban hành Thông tư 06/2026/TT-TTCP quy định về quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức trong ngành Thanh tra. Văn bản này không chỉ kế thừa các giá trị đạo đức công vụ truyền thống từ Luật Cán bộ, công chức 2008 và Luật Thanh tra 2022, mà còn đặc biệt bổ sung một chương hoàn toàn mới điều chỉnh hành vi ứng xử trong môi trường số.

Sự ra đời của quy định này là vô cùng cấp thiết khi các cơ quan thanh tra từ Trung ương đến địa phương đang tích cực số hóa hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thanh tra, khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng. Môi trường làm việc số hóa đòi hỏi mỗi cán bộ không chỉ tinh thông nghiệp vụ mà còn phải có bộ lọc tư duy sắc bén trước các công nghệ hỗ trợ hiện đại.

Trách nhiệm kiểm soát kết quả từ Trí tuệ nhân tạo (AI): Không thể phó mặc cho công nghệ

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất tại khoản 2 Điều 7 Thông tư 06/2026/TT-TTCP chính là quy định về việc sử dụng kết quả do trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ hỗ trợ tạo ra. Theo đó, cán bộ, công chức, viên chức ngành Thanh tra có trách nhiệm:

• Kiểm tra, rà soát, đánh giá tính chính xác, đầy đủ, hợp pháp của nội dung trước khi sử dụng kết quả do AI hoặc công nghệ hỗ trợ tạo ra trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, công vụ.
• Khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu đúng phạm vi được giao; bảo đảm tính đầy đủ, chính xác, kịp thời của thông tin do mình tạo lập, cập nhật hoặc quản lý.

Quy định này khẳng định một nguyên tắc cốt lõi: AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế vai trò quyết định và trách nhiệm pháp lý của con người. Nếu cán bộ thanh tra sử dụng một báo cáo, một văn bản phân tích dữ liệu do AI soạn thảo mà không qua kiểm chứng, dẫn đến sai lệch trong kết luận thanh tra, cán bộ đó sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm kỷ luật và pháp lý trước cơ quan và pháp luật.

Bảo vệ dữ liệu và an toàn thông tin: Nhiệm vụ sống còn trên không gian mạng

Bên cạnh việc kiểm soát công nghệ AI, cán bộ thanh tra khi hoạt động trên môi trường số phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn bảo mật thông tin. Cụ thể, Thông tư yêu cầu:

1. Có ý thức trách nhiệm cao trong việc bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật công tác, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.
2. Chủ động phòng ngừa và kịp thời báo cáo khi phát hiện nguy cơ hoặc sự cố ảnh hưởng đến an toàn, an ninh thông tin của hệ thống.
3. Chủ động bảo vệ tài khoản cá nhân, mã xác thực (OTP), chữ ký số, thiết bị lưu trữ và các phương tiện phục vụ hoạt động công vụ khác được cơ quan giao phó.

Đặc thù của ngành Thanh tra là tiếp cận với rất nhiều tài liệu mật, thông tin nhạy cảm về tài chính, đất đai, nhân sự của các tổ chức, cá nhân. Do đó, một sơ suất nhỏ trong việc quản lý tài khoản hay để lộ chữ ký số cũng có thể gây ra những hậu quả khôn lường, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của Đảng và Nhà nước.

4 hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối đối với cán bộ Thanh tra trên môi trường số

Để ngăn ngừa các vi phạm và rủi ro an ninh mạng, khoản 3 Điều 7 Thông tư 06/2026/TT-TTCP đã vạch rõ ranh giới đỏ bằng việc nghiêm cấm cán bộ thanh tra thực hiện các hành vi sau:

• Một là, tiết lộ, chia sẻ hoặc để lộ tài khoản, mật khẩu, mã xác thực, chứng thư số hoặc thông tin xác thực phục vụ hoạt động công vụ cho người khác sử dụng.
• Hai là, sao chép, chuyển giao, lưu trữ, khai thác hoặc sử dụng trái phép dữ liệu, hồ sơ, tài liệu thuộc phạm vi quản lý của cơ quan, đơn vị dưới mọi hình thức.
• Ba là, đăng tải, phát ngôn, chia sẻ hoặc cung cấp trên môi trường số thông tin thuộc bí mật nhà nước, bí mật công tác, thông tin chưa được phép công bố hoặc thông tin sai sự thật theo quy định của pháp luật.
• Bốn là, sử dụng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số hoặc phương tiện điện tử của cơ quan để thực hiện hoạt động trái pháp luật hoặc không phục vụ nhiệm vụ, công vụ được giao.

Những quy định cấm này là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan thanh tra tiến hành giám sát, kiểm tra nội bộ và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm kỷ luật công vụ trong thời đại số hóa.

Lời khuyên thiết thực dành cho cán bộ, công chức ngành Thanh tra

Để thích ứng tốt với các quy định mới tại Thông tư 06/2026/TT-TTCP, mỗi cán bộ thanh tra cần chủ động trang bị cho mình những kỹ năng số cần thiết. Hãy luôn duy trì thói quen kiểm chứng độc lập mọi nguồn tin do công nghệ tạo ra, tuyệt đối không chia sẻ thiết bị công vụ hay tài khoản cá nhân cho bất kỳ ai, và luôn tuân thủ quy trình bảo mật thông tin của cơ quan. Công nghệ là đòn bẩy mạnh mẽ, nhưng sự cẩn trọng và đạo đức công vụ của người cán bộ mới là lá chắn vững chắc nhất bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật.