Chế độ trợ cấp một lần đối với lực lượng vũ trang nhân dân luôn là chính sách hậu phương đặc biệt quan trọng, ghi nhận những cống hiến, hy sinh của cán bộ, chiến sĩ và công nhân công an trong suốt quá trình công tác. Ngày 22/6/2026, Bộ Công an đã chính thức ban hành Thông tư 97/2026/TT-BCA sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 54/2019/TT-BCA quy định chế độ trợ cấp một lần đối với sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Công an nhân dân và công nhân công an. Văn bản này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, đánh dấu bước chuyển biến mang tính nguyên tắc: chấm dứt cơ chế tính hồi tố và thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ theo từng giai đoạn thực tế công tác.

Chấm dứt tính hồi tố đối với thời gian công tác tại địa bàn đặc thù

Một trong những điểm đổi mới cốt lõi nhất được quy định tại khoản 1 Điều 2 Thông tư 97/2026/TT-BCA là phương thức xác định thời gian công tác được quy đổi khi địa bàn có sự thay đổi về chính sách ưu đãi phụ cấp.

Cụ thể, trường hợp một địa bàn trước đây chưa thuộc danh mục được hưởng phụ cấp đặc biệt 100% hoặc phụ cấp khu vực hệ số từ 0,7 trở lên, nhưng sau đó cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định bổ sung địa bàn này vào diện được hưởng, thì thời gian công tác của cán bộ, chiến sĩ tại địa bàn đó chỉ được tính quy đổi kể từ ngày quy định mới chính thức có hiệu lực.

Ngược lại, đối với những địa bàn trước đây vốn đáp ứng đầy đủ điều kiện để quy đổi thời gian công tác, nhưng sau đó bị điều chỉnh giảm mức phụ cấp xuống dưới ngưỡng 0,7 hoặc không còn phụ cấp đặc biệt 100%, thì thời gian công tác được tính quy đổi cũng sẽ dừng lại ngay tại thời điểm quy định mới có hiệu lực.

Sự điều chỉnh này tạo nên sự khác biệt rất lớn so với quy định trước đây tại Thông tư 54/2019/TT-BCA. Trước ngày 01/7/2026, nếu một vùng sâu, vùng xa, biên giới hay hải đảo được bổ sung vào danh mục phụ cấp khu vực cao, cán bộ từng công tác tại đây có cơ hội được quy đổi toàn bộ thời gian trước đó theo cơ chế hồi tố. Quy định mới đã khắc phục sự thiếu nhất quán ngân sách, bảo đảm nguyên tắc đóng - hưởng và tính pháp lý minh bạch theo đúng thời gian thực tế thụ hưởng chính sách.

Nghề, công việc nặng nhọc, độc hại: Tính đúng, tính đủ theo từng giai đoạn áp dụng

Không chỉ siết chặt đối với yếu tố địa bàn, cách xác định thời gian đối với nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm trong Công an nhân dân cũng được chuẩn hóa triệt để. Theo quy định mới tại Thông tư 97/2026/TT-BCA:

• Nghề hoặc công việc trước đây chưa được xếp loại trong danh mục lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nhưng sau đó được bổ sung vào danh mục từ loại IV trở lên thì chỉ được tính quy đổi kể từ ngày văn bản bổ sung có hiệu lực thi hành.
• Trường hợp loại điều kiện lao động có sự thay đổi (tăng loại, giảm loại hoặc bãi bỏ khỏi danh mục) thì thời gian công tác của cán bộ, công nhân công an sẽ được phân tách và tính toán chuẩn xác theo từng khoảng thời gian tương ứng với từng giai đoạn pháp lý có hiệu lực.

Dưới góc nhìn so sánh, Thông tư 54/2019/TT-BCA từng cho phép hồi tố thời gian: khi một nghề được nâng hạng điều kiện lao động thì cán bộ được tính theo hạng mới kể từ ngày đầu tiên làm công việc đó. Quy định tại Thông tư 97/2026/TT-BCA đã chấm dứt việc hồi tố này, phản ánh trung thực tính chất công việc tại từng thời kỳ lịch sử.

Quy tắc làm tròn và cộng dồn thời gian gián đoạn hưởng trợ cấp một lần

Một nội dung vô cùng quan trọng mang lại sự thống nhất trên toàn lực lượng là việc bổ sung nguyên tắc cộng dồn và làm tròn thời gian công tác bị gián đoạn khi giải quyết chế độ trợ cấp một lần. Căn cứ các quy định tại Luật Công an nhân dân 2018 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 49/2019/NĐ-CP, Thông tư 97/2026/TT-BCA làm rõ công thức tính tháng lẻ như sau:

1. Thời gian lẻ dưới 03 tháng: Không tính để hưởng trợ cấp một lần.
2. Thời gian lẻ từ đủ 03 tháng đến đủ 06 tháng: Được quy đổi tính bằng 0,5 năm (nửa năm).
3. Thời gian lẻ trên 06 tháng đến dưới 12 tháng: Được làm tròn thành 01 năm công tác đầy đủ.

Nguyên tắc làm tròn này áp dụng trực tiếp cho các trường hợp:

• Sĩ quan, hạ sĩ quan, công nhân công an nghỉ hưu trước hạn tuổi phục vụ từ đủ 01 năm (12 tháng) trở lên;
• Sĩ quan, hạ sĩ quan, công nhân công an xuất ngũ, thôi việc, hy sinh, từ trần;
• Chiến sĩ nghĩa vụ hy sinh hoặc từ trần trong khi thực hiện nhiệm vụ được quy định tại khoản 1 Điều 3, khoản 1 Điều 4 và khoản 1 Điều 5 của Thông tư 54/2019/TT-BCA.

Phân cấp thủ tục hồ sơ về Công an cấp xã và quy định chuyển tiếp

Cùng với sự sắp xếp, tinh gọn bộ máy và tăng cường toàn diện cho Công an cấp cơ sở theo tinh thần chỉ đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, thủ tục hành chính giải quyết chế độ trợ cấp một lần cũng ghi nhận bước cải cách thực chất.

Trước đây, trách nhiệm lập hồ sơ chủ yếu do cơ quan tổ chức cán bộ cấp trên trực tiếp đảm nhiệm. Kể từ ngày 01/7/2026, quy trình được phân cấp rõ ràng: Công an cấp xã và đơn vị cấp phòng chịu trách nhiệm trực tiếp tiếp nhận, lập hồ sơ đề nghị. Sau đó, cơ quan tổ chức cán bộ sẽ tiến hành thẩm định, đối chiếu với hệ thống hồ sơ cán bộ trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt quyết định hưởng chế độ. Sự thay đổi này giúp rút ngắn thời gian xử lý, sát với đối tượng công tác ở cơ sở.

Về quy định chuyển tiếp, Thông tư 97/2026/TT-BCA nêu rõ: Những trường hợp đã đủ điều kiện quy đổi theo quy định cũ nhưng hồ sơ chưa được giải quyết dứt điểm trước ngày 01/7/2026 thì vẫn được tiếp tục áp dụng theo quy định của Thông tư 54/2019/TT-BCA trước ngày 01/7/2026. Điều này bảo đảm quyền lợi chính đáng cho những cán bộ chiến sĩ đã cống hiến ở giai đoạn trước mà không bị thiệt thòi bởi sự thay đổi cơ chế.