Trong nỗ lực tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, Ban Chỉ đạo sắp xếp đơn vị hành chính (ĐVHC) các cấp đã đưa ra những định hướng mang tính bước ngoặt. Đáng chú ý nhất là lộ trình chấm dứt việc sử dụng người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã, mở ra một giai đoạn mới trong quản trị địa phương tại Việt Nam.

Lộ trình kết thúc hoạt động của người không chuyên trách cấp xã

Theo nội dung tại Công văn 03/CV-BCĐ năm 2025, một trong những định hướng quan trọng nhất là kết thúc việc sử dụng người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã hiện nay kể từ ngày 01/8/2025. Đây là một phần trong kế hoạch tổng thể nhằm xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp tinh gọn.

Quy định này không chỉ thay đổi cơ cấu nhân sự tại xã, phường, thị trấn mà còn đặt ra yêu cầu cấp bách về việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức. Trước đây, theo Nghị định 33/2023/NĐ-CP, nhóm đối tượng này đóng vai trò hỗ trợ đắc lực cho các chức danh chuyên môn, nhưng trong bối cảnh mới, việc duy trì mô hình này được đánh giá là cần phải cơ cấu lại để đảm bảo tính chuyên nghiệp.

Phương án sắp xếp và giải quyết chế độ chính sách

Việc kết thúc hoạt động không đồng nghĩa với việc cắt giảm cơ học toàn bộ nhân sự. Chính phủ giao chính quyền địa phương chủ động xem xét, sắp xếp dựa trên nhu cầu thực tế. Cụ thể:

• Bố trí về thôn, tổ dân phố: Những người có đủ năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ có thể được sắp xếp tham gia công tác tại thôn hoặc tổ dân phố.
• Giải quyết chế độ: Đối với các trường hợp không thể bố trí công tác mới, địa phương phải thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách hỗ trợ theo quy định hiện hành về tinh giản biên chế.

Vị trí của thôn và tổ dân phố trong mô hình mới

Một điểm đáng lưu ý trong định hướng tại Công văn 03/CV-BCĐ là việc tiếp tục khẳng định thôn, tổ dân phố là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, không phải là một cấp hành chính. Điều này giúp làm rõ ranh giới giữa quản lý nhà nước và tự quản cộng đồng.

Trước mắt, số lượng các thôn, tổ dân phố sẽ được giữ nguyên để ổn định tình hình. Tuy nhiên, sau khi hoàn thành việc sắp xếp ĐVHC các cấp, Bộ Nội vụ sẽ nghiên cứu hướng dẫn việc tổ chức lại các đơn vị này theo hướng tinh gọn hơn, phục vụ trực tiếp và hiệu quả hơn đời sống của người dân trên địa bàn.

Định hướng sắp xếp cán bộ, công chức cấp xã mới

Đối với đội ngũ cán bộ, công chức chính quy, Ban Thường vụ và UBND cấp tỉnh sẽ có toàn quyền xem xét, quyết định việc sắp xếp dựa trên:

• Điều kiện thực tiễn của địa phương sau khi sáp nhập hoặc tổ chức lại.
• Tiêu chuẩn, năng lực thực tế của từng cá nhân.
• Phân cấp quản lý cán bộ hiện hành.

Việc chuyển đổi này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tâm lý và chuyên môn cho đội ngũ cán bộ cơ sở. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một bộ máy chính quyền gần dân, hiểu dân nhưng phải cực kỳ tinh gọn và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.