Một trong những rào cản lớn nhất khiến người dân "ngại" làm thủ tục hành chính trực tuyến chính là việc phải kê khai đi kê khai lại những thông tin cá nhân cơ bản, hoặc phải đính kèm hàng loạt giấy tờ mà cơ quan nhà nước vốn đã quản lý. Tuy nhiên, bước sang tháng 7 năm 2026, câu chuyện này sẽ hoàn toàn lùi vào quá khứ nhờ một quy định mang tính bước ngoặt.

Bước đột phá từ Nghị định hướng dẫn Luật Chuyển đổi số

Kể từ ngày 01/7/2026, Nghị định 224/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số 2025 chính thức có hiệu lực thi hành. Văn bản pháp lý quan trọng này hứa hẹn sẽ thay đổi toàn diện phương thức tương tác giữa người dân, doanh nghiệp với các cơ quan công quyền trên môi trường số.

Đáng chú ý nhất là quy định tại điểm d khoản 1 Điều 15 Nghị định 224/2026/NĐ-CP về các yêu cầu tối thiểu trong việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Theo đó, các cơ quan nhà nước khi cung cấp dịch vụ công trực tuyến phải:

"Kết nối, khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ sở dữ liệu dùng chung của các cơ quan nhà nước khác theo quy định của pháp luật về dữ liệu để tự động điền các thông tin vào biểu mẫu điện tử và cắt giảm thành phần hồ sơ, bảo đảm nguyên tắc tổ chức, cá nhân chỉ cung cấp thông tin một lần cho cơ quan nhà nước khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến."

Quy định này không chỉ là một giải pháp kỹ thuật thuần túy mà là một triết lý vận hành mới của Chính phủ số: Lấy người dân làm trung tâm, dữ liệu chạy thay con người.

"Dữ liệu chạy" thay vì "người dân chạy"

Hãy thử tưởng tượng một tình huống thực tế: Trước đây, khi anh Nguyễn Văn A muốn đăng ký khai sinh cho con trực tuyến, anh phải tự tay gõ lại họ tên, ngày sinh, số căn cước công dân của bản thân, của vợ, rồi lại phải chụp ảnh hoặc scan giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng sinh để đính kèm vào hồ sơ. Việc này vừa mất thời gian, vừa dễ xảy ra sai sót trong quá trình nhập liệu.

Nhưng từ ngày 01/7/2026, khi anh A đăng nhập vào Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), hệ thống sẽ tự động kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử. Toàn bộ thông tin cá nhân của anh A và vợ sẽ được tự động điền (auto-fill) vào biểu mẫu điện tử. Anh A chỉ cần kiểm tra lại, xác nhận và nộp hồ sơ mà không cần phải đính kèm thêm các giấy tờ chứng minh nhân thân khác. Đây chính là biểu hiện sinh động nhất của nguyên tắc "chỉ cung cấp thông tin một lần".

Để vận hành trơn tru cơ chế này, hệ thống pháp luật Việt Nam đã được xây dựng đồng bộ với các đạo luật nền tảng như Luật Dữ liệu 2024 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025. Sự kết hợp này đảm bảo dữ liệu được chia sẻ thông suốt giữa các bộ, ngành, địa phương nhưng vẫn bảo mật tuyệt đối thông tin riêng tư của công dân.

Mô hình dịch vụ công thống nhất, tập trung và chủ động

Bên cạnh nguyên tắc cung cấp thông tin một lần, Nghị định 224/2026/NĐ-CP còn đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe khác nhằm nâng cao trải nghiệm của người dùng:

• Thống nhất và tập trung: Dịch vụ công trực tuyến phải được cung cấp đồng bộ từ trung ương đến địa phương trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID). Người dân không còn phải bối rối giữa hàng chục cổng dịch vụ công của các tỉnh, thành khác nhau.
• Chuẩn hóa quy trình: Các dịch vụ công phải được đồng bộ về mã, tên theo quy định về kiểm soát thủ tục hành chính; bắt buộc phải cung cấp biểu mẫu điện tử tương tác thay vì các biểu mẫu tĩnh (như file Word, PDF) bắt người dân tải về tự điền.
• Thanh toán không dùng tiền mặt: Tích hợp nền tảng thanh toán trực tuyến đối với tất cả các dịch vụ có phát sinh phí, lệ phí.
• Chữ ký số cá nhân: Đẩy mạnh áp dụng chữ ký số công cộng và chữ ký số chuyên dùng để người dân có thể ký số trực tiếp vào các văn bản, tờ khai ngay trên điện thoại di động.

Đặc biệt, Nghị định cũng mở đường cho mô hình "Dịch vụ công trực tuyến chủ động". Cơ quan nhà nước sẽ dựa trên dữ liệu sẵn có để chủ động phát hiện nhu cầu của người dân (ví dụ: nhắc nhở đến hạn đổi giấy phép lái xe, chủ động chuẩn bị hồ sơ gia hạn thẻ bảo hiểm y tế...) và cung cấp dịch vụ trước khi người dân phải yêu cầu. Đây là bước chuyển mình mạnh mẽ từ tư duy "quản lý" sang "phục vụ" của nền hành chính hiện đại.

Lời khuyên thiết thực cho người dân và doanh nghiệp

Để thụ hưởng tối đa những tiện ích từ quy định mới này, người dân và doanh nghiệp cần chủ động thực hiện một số chuẩn bị sau:

1. Kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2: Đây là "chìa khóa" duy nhất để hệ thống nhận diện và tự động liên kết, khai thác dữ liệu cá nhân của bạn từ các cơ sở dữ liệu quốc gia một cách an toàn.
2. Cập nhật, chuẩn hóa thông tin cá nhân: Hãy đảm bảo các thông tin về số điện thoại, căn cước công dân, bảo hiểm xã hội, mã số thuế... của bạn đã được đồng bộ và chính xác để tránh nghẽn mạng hoặc lỗi hệ thống khi tự động điền biểu mẫu.
3. Tập thói quen ký số: Việc sở hữu một chữ ký số cá nhân sẽ giúp bạn hoàn tất các giao dịch hành chính phức tạp trực tuyến 100% mà không cần phải ký tay và nộp bản giấy.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp công nghệ và hành lang pháp lý vững chắc từ Nghị định 224/2026/NĐ-CP, mục tiêu xây dựng một xã hội số văn minh, hiện đại, nơi người dân thực sự là trung tâm của mọi dịch vụ công đang dần trở thành hiện thực sinh động tại Việt Nam.