Nghề Thừa phát lại tại Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động tư pháp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân. Để trở thành một Thừa phát lại chính thức, giai đoạn tập sự hành nghề là bước đệm bắt buộc và vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện và chi tiết nhất về thủ tục đăng ký tập sự hành nghề Thừa phát lại theo bối cảnh pháp luật mới nhất năm 2026.

1. Thừa phát lại và vai trò trong hệ thống tư pháp hiện nay

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 08/2020/NĐ-CP, Thừa phát lại được định nghĩa là người có đủ tiêu chuẩn được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện các công việc chuyên môn đặc thù. Cụ thể:

1. Thừa phát lại là người có đủ tiêu chuẩn được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện tống đạt, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án dân sự, tổ chức thi hành án dân sự theo quy định của Nghị định này và pháp luật có liên quan;

Như vậy, Thừa phát lại không chỉ đơn thuần là người lập vi bằng mà còn đóng vai trò là cánh tay nối dài của cơ quan thi hành án dân sự, giúp giảm tải áp lực cho hệ thống cơ quan nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc thu thập chứng cứ và thực thi bản án.

2. Điều kiện để được đăng ký tập sự hành nghề Thừa phát lại

Không phải bất kỳ ai cũng có thể đăng ký tập sự. Pháp luật quy định khắt khe về tiêu chuẩn đầu vào để đảm bảo chất lượng đội ngũ bổ trợ tư pháp này. Căn cứ Điều 8 Nghị định 08/2020/NĐ-CP, người đăng ký tập sự phải thuộc một trong các trường hợp sau:

• Đã tốt nghiệp khóa đào tạo nghề Thừa phát lại tại Học viện Tư pháp và được cấp Chứng chỉ tốt nghiệp.
• Đã hoàn thành khóa bồi dưỡng nghề Thừa phát lại (đối với các đối tượng được miễn đào tạo theo quy định).
• Có quyết định công nhận tương đương đào tạo nghề Thừa phát lại ở nước ngoài của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Các trường hợp tuyệt đối không được đăng ký tập sự

Nhằm đảm bảo tính liêm chính của nghề nghiệp, Điều 11 Nghị định 08/2020/NĐ-CP liệt kê các trường hợp bị cấm đăng ký tập sự, bao gồm:

• Người bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự.
• Người đang là cán bộ, công chức, viên chức hoặc sĩ quan trong lực lượng vũ trang.
• Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc có án tích chưa được xóa.
• Người bị kỷ luật buộc thôi việc hoặc tước danh hiệu trong các ngành công an, quân đội, luật sư, công chứng...

3. Thành phần hồ sơ đăng ký tập sự theo Quyết định 731/QĐ-BTP

Theo hướng dẫn mới nhất tại Quyết định 731/QĐ-BTP ban hành ngày 16/03/2026, người tập sự cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm các loại giấy tờ sau:

1. Giấy đăng ký tập sự hành nghề Thừa phát lại: Sử dụng mẫu chuẩn do Bộ Tư pháp quy định.
2. Văn bằng chuyên môn: Bản sao có chứng thực hoặc bản chụp kèm bản chính để đối chiếu của Chứng chỉ tốt nghiệp đào tạo nghề, Giấy chứng nhận bồi dưỡng nghề hoặc Quyết định công nhận tương đương.
3. Giấy tờ khác (nếu có): Các giấy tờ chứng minh việc tiếp nhận tập sự của một Văn phòng Thừa phát lại hợp pháp.

4. Quy trình thực hiện thủ tục tại Sở Tư pháp

Quy trình đăng ký tập sự hiện nay đã được đơn giản hóa tối đa nhằm tạo điều kiện cho các ứng viên. Trình tự các bước cụ thể như sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ

Người tập sự nộp hồ sơ đến Sở Tư pháp nơi Văn phòng Thừa phát lại nhận tập sự đặt trụ sở. Hiện nay, bạn có thể lựa chọn 03 hình thức:

• Nộp trực tiếp tại Trung tâm phục vụ hành chính công tỉnh/thành phố.
• Gửi qua hệ thống bưu chính (chuyển phát nhanh).
• Nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công của tỉnh (nếu đã tích hợp).

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ

Cán bộ tiếp nhận sẽ kiểm tra tính hợp lệ và đầy đủ của hồ sơ. Nếu hồ sơ chưa đầy đủ, người nộp sẽ được hướng dẫn bổ sung ngay lập tức hoặc trong thời gian quy định.

Bước 3: Giải quyết và trả kết quả

Trong thời hạn 03 ngày làm việc (theo tinh thần cải cách hành chính của Quyết định 731/QĐ-BTP), kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Sở Tư pháp sẽ ra thông báo bằng văn bản về việc đăng ký tập sự. Văn bản này sẽ được gửi cho cả người tập sự và Văn phòng Thừa phát lại nhận tập sự để làm căn cứ bắt đầu thời gian tập sự chính thức.

5. Thời gian tập sự và những lưu ý quan trọng

Căn cứ khoản 5 Điều 8 Nghị định 08/2020/NĐ-CP, thời gian tập sự được quy định như sau:

• 06 tháng: Đối với người đã qua khóa đào tạo nghề Thừa phát lại.
• 03 tháng: Đối với người đã qua khóa bồi dưỡng nghề Thừa phát lại.

Lưu ý: Thời gian tập sự được tính từ ngày Sở Tư pháp ra văn bản thông báo đăng ký tập sự. Trong quá trình tập sự, người tập sự phải tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc đạo đức nghề nghiệp và sự hướng dẫn của Thừa phát lại hướng dẫn tập sự.

6. Kết luận và lời khuyên pháp lý

Thủ tục đăng ký tập sự hành nghề Thừa phát lại là bước khởi đầu pháp lý bắt buộc để bạn tiến xa hơn trên con đường sự nghiệp tư pháp. Việc nắm vững các quy định tại Quyết định 731/QĐ-BTP và Nghị định 08/2020/NĐ-CP sẽ giúp bạn tránh được những sai sót không đáng có, tiết kiệm thời gian và công sức.

Nếu bạn đang có dự định theo đuổi nghề nghiệp này, hãy đảm bảo rằng mình không thuộc các trường hợp bị cấm và luôn cập nhật các biểu mẫu mới nhất từ Bộ Tư pháp để hồ sơ được xử lý nhanh chóng nhất.