Trong bối cảnh nhu cầu học ngoại ngữ ngày càng tăng cao, nhiều viên chức đang công tác tại các đơn vị sự nghiệp công lập có ý định mở hoặc tham gia quản lý các trung tâm tiếng Anh tư thục. Tuy nhiên, rào cản về mặt pháp lý đối với đối tượng này là rất lớn. Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 3/2020.

1. Vị trí pháp lý của Trung tâm ngoại ngữ tư thục

Theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Quy chế ban hành kèm theo Thông tư 21/2018/TT-BGDĐT, vị trí pháp lý của trung tâm ngoại ngữ được xác định như sau:

“2. Trung tâm ngoại ngữ, tin học tư thục do tổ chức, cá nhân trong nước đầu tư thành lập và đảm bảo Điều kiện hoạt động theo quy định của pháp luật có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng.”

Như vậy, trung tâm ngoại ngữ tư thục là một pháp nhân độc lập, hoạt động dựa trên nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước và có mục đích cung cấp dịch vụ giáo dục đào tạo.

2. Viên chức có được thành lập và quản lý doanh nghiệp?

Để trả lời câu hỏi viên chức có được làm Giám đốc trung tâm hay không, chúng ta cần đối chiếu với quy định về quyền hạn của viên chức trong việc quản lý kinh tế. Tại điểm b khoản 2 Điều 18 Luật Doanh nghiệp 2014 quy định rõ các đối tượng không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp:

“2. Tổ chức, cá nhân sau đây không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam: ... b) Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức”

Bên cạnh đó, Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 tại điểm b khoản 2 Điều 20 cũng nhấn mạnh những việc người có chức vụ, quyền hạn không được làm:

“b) Thành lập, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã, trừ trường hợp luật có quy định khác.”

3. Trung tâm ngoại ngữ có được coi là doanh nghiệp?

Mặc dù trung tâm ngoại ngữ được thành lập theo quy định của ngành giáo dục, nhưng về bản chất hoạt động, đây là một tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở và thực hiện các giao dịch nhằm mục đích sinh lời thông qua việc thu học phí. Theo khoản 7 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2014, doanh nghiệp được hiểu là tổ chức có các đặc điểm nêu trên.

Hơn nữa, chức danh Giám đốc trung tâm ngoại ngữ là người trực tiếp quản lý, điều hành tổ chức, bộ máy và chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi hoạt động của trung tâm. Đây chính là hành vi "quản lý, điều hành" mà pháp luật cấm viên chức thực hiện đối với các tổ chức kinh tế tư nhân.

4. Viên chức được làm gì trong hoạt động kinh doanh?

Mặc dù không được làm Giám đốc hay tham gia quản lý, nhưng viên chức vẫn có những quyền lợi nhất định trong hoạt động kinh tế. Theo khoản 3 Điều 14 Luật Viên chức 2010:

“3. Được góp vốn nhưng không tham gia quản lý, điều hành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã, bệnh viện tư nhân, trường học tư nhân và tổ chức nghiên cứu khoa học tư nhân, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.”

Như vậy, viên chức có thể góp vốn đầu tư vào trung tâm ngoại ngữ nhưng tuyệt đối không được đứng tên làm Giám đốc hoặc giữ các chức danh quản lý trực tiếp khác.

Kết luận

Tổng hợp các quy định trên, tính đến thời điểm năm 2020, viên chức không được đảm nhiệm vị trí Giám đốc Trung tâm ngoại ngữ tư thục. Việc cố tình vi phạm có thể dẫn đến các hình thức kỷ luật nghiêm khắc theo quy định của Luật Viên chức 2010 và các văn bản hướng dẫn về xử lý kỷ luật viên chức.

Nếu quý khách là viên chức và muốn tham gia vào lĩnh vực giáo dục ngoài giờ, phương án hợp lý nhất là tham gia giảng dạy (nếu được đơn vị quản lý đồng ý và không vi phạm quy định về dạy thêm, học thêm) hoặc góp vốn đầu tư thuần túy mà không tham gia vào bộ máy quản lý của trung tâm.