Phí sử dụng đường bộ là một trong những nghĩa vụ tài chính bắt buộc đối với chủ phương tiện ô tô nhằm tạo nguồn kinh phí bảo trì, nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông quốc gia. Tuy nhiên, trong thực tế vận hành, có không ít trường hợp phương tiện vì nhiều lý do khách quan mà không hề lăn bánh trên hệ thống đường bộ công cộng. Để đảm bảo tính công bằng và quyền lợi hợp pháp cho người dân cũng như doanh nghiệp, Chính phủ đã ban hành những quy định rất cụ thể về việc xác định các trường hợp này để thực hiện miễn thu, hoàn trả hoặc bù trừ phí.

5 trường hợp "vàng" được miễn phí sử dụng đường bộ theo quy định mới

Căn cứ theo quy định tại Điều 3 Nghị định 364/2025/NĐ-CP, xe ô tô sẽ không thuộc đối tượng chịu phí sử dụng đường bộ nếu rơi vào một trong các kịch bản sau đây:

• Xe bị hư hỏng nặng, thải bỏ hoặc mất trộm: Các trường hợp này chủ xe phải thực hiện thủ tục đề nghị thu hồi chứng nhận đăng ký xe và biển số xe theo quy định của Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024.
• Xe bị tịch thu hoặc tạm giữ hành chính: Thời gian bị cơ quan chức năng tạm giữ phải từ 30 ngày trở lên mới đủ điều kiện xét miễn phí.
• Xe tạm dừng tham gia giao thông liên tục: Áp dụng cho các trường hợp xe nằm bãi do sửa chữa lớn hoặc lý do khác trong thời gian từ 30 ngày trở lên.
• Xe hoạt động nội bộ: Đây là trường hợp phổ biến đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh có xe chỉ sử dụng trong phạm vi nhà ga, cảng biển, khu công nghiệp hoặc công trường xây dựng, tuyệt đối không di chuyển ra đường công cộng.
• Xe hoạt động tại nước ngoài: Phương tiện di chuyển và hoạt động ngoài lãnh thổ Việt Nam liên tục từ 30 ngày trở lên.

Thế nào là xe không tham gia giao thông công cộng? Tránh hiểu lầm gây mất tiền

Một điểm mấu chốt mà các chủ xe thường nhầm lẫn là khái niệm "phạm vi không tham gia giao thông công cộng". Theo tinh thần của Luật Đường bộ 2024, các phương tiện này chỉ được phép hoạt động trong các khu vực biệt lập như:

• Trung tâm sát hạch lái xe, nhà ga hàng không, cảng biển, cảng thủy nội địa.
• Khu vực khai thác khoáng sản, khu vực sản xuất nông - lâm - thủy sản tập trung.
• Công trường xây dựng các công trình giao thông, thủy lợi, năng lượng quy mô lớn.
• Khu vui chơi giải trí, di tích lịch sử, khuôn viên bệnh viện hoặc trường học.

Đặc biệt lưu ý, các phương tiện này khi đi đăng kiểm sẽ chỉ được cấp Giấy chứng nhận kiểm định mà không được cấp Tem kiểm định. Nếu chủ xe tự ý đưa phương tiện này ra đường bộ công cộng sẽ bị xử phạt nghiêm theo quy định về vi phạm trật tự an toàn giao thông.

Quy trình 3 bước "thần tốc" để nhận lại hoặc bù trừ tiền phí đã nộp

Để được giải quyết quyền lợi về tài chính, chủ xe cần tuân thủ nghiêm ngặt trình tự được quy định tại Điều 9 Nghị định 364/2025/NĐ-CP:

Bước 1: Xin xác nhận chuyên môn tại Sở Xây dựng

Chủ xe chuẩn bị 03 bản Đơn xin xác nhận (theo Mẫu số 06 Phụ lục II) và nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện đến Sở Xây dựng địa phương nơi quản lý phương tiện. Trong vòng 10 ngày làm việc, cơ quan này sẽ thẩm định thực tế và trả kết quả xác nhận nếu phương tiện thực sự chỉ hoạt động trong phạm vi công trường hoặc khu vực hạn chế.

Bước 2: Làm việc với đơn vị đăng kiểm

Ngay sau khi có xác nhận của Sở Xây dựng (không quá 02 ngày làm việc), chủ xe mang đơn này đến cơ sở đăng kiểm gần nhất. Tại đây, nếu xe đang có Tem kiểm định hiệu lực, cơ quan đăng kiểm sẽ lập biên bản thu hồi Tem trong vòng 01 ngày làm việc để chuyển đổi trạng thái xe sang diện không chịu phí.

Bước 3: Nhận quyết định và tất toán tài chính

Thủ trưởng cơ sở đăng kiểm sẽ xem xét và ban hành Quyết định trả lại hoặc bù trừ phí sử dụng đường bộ. Điểm mới đáng chú ý là việc chi trả tiền mặt hoặc thực hiện bù trừ vào kỳ nộp phí tiếp theo sẽ được thực hiện ngay trong ngày ban hành quyết định, giúp doanh nghiệp xoay vòng vốn nhanh chóng.

Danh mục hồ sơ chủ xe cần chuẩn bị kỹ lưỡng

Để tránh việc phải đi lại nhiều lần, chủ phương tiện nên chuẩn bị sẵn bộ hồ sơ bao gồm:

1. Giấy đề nghị trả lại hoặc bù trừ phí: Theo Mẫu số 01 quy định tại Nghị định.
2. Đơn xác nhận của Sở Xây dựng: Bản chính có dấu đỏ.
3. Giấy tờ chứng minh nguồn gốc: Quyết định tịch thu của cơ quan có thẩm quyền, biên bản tạm giữ phương tiện, hoặc đơn trình báo mất trộm có xác nhận của cơ quan Công an (đối với các trường hợp xe bị mất).

Việc nắm vững các quy định mới tại Luật Đường bộ 2024 không chỉ giúp chủ xe thực hiện đúng nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách tối ưu hóa chi phí vận hành hiệu quả, đặc biệt đối với các doanh nghiệp sở hữu đội xe chuyên dụng hoạt động trong phạm vi hẹp.