Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa để hình thành các mô hình trang trại kinh tế đang là xu hướng phát triển mạnh mẽ tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, không ít hộ gia đình, cá nhân vẫn lúng túng trước câu hỏi: Liệu việc chuyển từ đất trồng lúa sang làm trang trại có cần phải xin phép cơ quan Nhà nước hay không?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần xem xét các quy định pháp luật về đất đai có hiệu lực tại thời điểm đầu năm 2022, cụ thể là Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Mô hình trang trại tổng hợp trên nền đất nông nghiệp (ảnh minh họa)

1. Điều kiện chung về chuyển mục đích sử dụng đất

Về nguyên tắc, việc chuyển mục đích sử dụng đất phải dựa trên những căn cứ pháp lý nghiêm ngặt. Theo quy định tại Điều 52 Luật Đất đai 2013, căn cứ để cho phép chuyển mục đích sử dụng đất bao gồm:

• Kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
• Nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong dự án đầu tư, đơn xin giao đất, thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất.

2. Trường hợp nào phải xin phép và trường hợp nào chỉ cần đăng ký?

Đây là nội dung quan trọng nhất mà người sử dụng đất cần phân biệt rõ để tránh vi phạm hành chính.

Các trường hợp phải xin phép (Chuyển mục đích sử dụng đất)

Theo điểm a khoản 1 Điều 57 Luật Đất đai 2013, trường hợp chuyển đất trồng lúa sang đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối hoặc đất trồng cây lâu năm phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

"1. Các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền bao gồm: a) Chuyển đất trồng lúa sang đất trồng cây lâu năm, đất trồng rừng, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối;..."

Các trường hợp không phải xin phép nhưng phải đăng ký biến động

Tuy nhiên, nếu việc làm trang trại của bạn chỉ thuần túy là xây dựng chuồng trại chăn nuôi trên đất nông nghiệp mà không làm thay đổi bản chất nhóm đất nông nghiệp, thì quy định lại nới lỏng hơn. Căn cứ theo Điều 11 Thông tư 02/2015/TT-BTNMT (được sửa đổi bởi Thông tư 33/2017/TT-BTNMT), các trường hợp sau không phải xin phép:

• Chuyển đất trồng cây hàng năm sang xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại động vật khác được pháp luật cho phép.
• Chuyển đất nuôi trồng thủy sản sang trồng cây hàng năm hoặc trồng cây lâu năm.

Như vậy: Nếu bạn chuyển từ đất trồng lúa (thuộc nhóm đất trồng cây hàng năm) sang xây dựng chuồng trại chăn nuôi trong mô hình trang trại, bạn không cần xin phép nhưng bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai.

Người dân cần thực hiện đăng ký biến động khi thay đổi cách thức sử dụng đất (ảnh minh họa)

3. Hồ sơ và thủ tục đăng ký biến động năm 2022

Dù không phải xin phép, nhưng việc bỏ qua bước đăng ký biến động có thể khiến bạn bị xử phạt vi phạm hành chính. Hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:

• Đơn đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất (theo mẫu quy định).
• Bản gốc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ/Sổ hồng).
• Giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân hoặc Thẻ căn cước công dân còn hiệu lực.

Nơi nộp hồ sơ: Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện nơi có đất.

4. Lời khuyên pháp lý

Trước khi tiến hành xây dựng trang trại trên đất trồng lúa, chủ đất nên chủ động liên hệ với UBND cấp xã hoặc Phòng Tài nguyên và Môi trường để kiểm tra quy hoạch sử dụng đất tại địa phương. Việc tự ý xây dựng công trình kiên cố trên đất lúa mà chưa thực hiện đúng thủ tục có thể dẫn đến rủi ro bị cưỡng chế tháo dỡ và khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất.

Trên đây là nội dung tư vấn dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 01/2022. Nếu quý khách có thắc mắc chuyên sâu, vui lòng gửi câu hỏi để được các luật sư hỗ trợ nhanh chóng nhất!