Những điểm đổi mới cốt lõi trong công tác truyền thông chính sách và giáo dục pháp luật

Vừa qua, việc Quốc hội chính thức thông qua Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 (số 12/2026/QH16) đã tạo nên bước ngoặt mang tính chiến lược trong việc đưa văn bản quy phạm đi vào đời sống thực tế. Thay thế cho Luật phổ biến, giáo dục pháp luật 2012, văn bản mới bổ sung toàn diện các quy định về quyền, nghĩa vụ của công dân, hình thức truyền thông chính sách hiện đại, cùng các cơ chế bảo đảm nguồn lực thực thi toàn diện.

Công tác phổ biến và giáo dục pháp luật không còn dừng lại ở phương thức tuyên truyền truyền thống, mà đã chuyển mình mạnh mẽ theo hướng chuyển đổi số toàn diện, giúp mỗi người dân dễ dàng tiếp cận, tìm hiểu và ứng dụng pháp luật vào đời sống hằng ngày.

Quyền và nghĩa vụ của công dân trong kỷ nguyên số hóa pháp lý

Một trong những điểm sáng nổi bật được quy định cụ thể tại Điều 2 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 là việc khẳng định rõ ràng quyền của công dân trong việc tiếp cận thông tin pháp luật, thụ hưởng và chủ động tham gia các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cũng như truyền thông chính sách. Người dân được tạo điều kiện và hướng dẫn tìm hiểu pháp luật, đồng thời có quyền tham gia đóng góp ý kiến trực tiếp vào quá trình xây dựng chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Đi đôi với quyền lợi, đạo luật mới cũng nhấn mạnh nghĩa vụ tối thượng của mỗi công dân trong việc nghiêm chỉnh tuân thủ Hiến pháp và pháp luật. Mỗi cá nhân cần chủ động học tập, nâng cao kiến thức pháp lý nhằm góp phần hình thành và lan tỏa văn hóa thượng tôn pháp luật trong toàn xã hội.

Trách nhiệm của hệ thống chính trị và sự ưu tiên ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo

Theo quy định tại Điều 3 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026, phổ biến và giáo dục pháp luật được xác định là trách nhiệm chung của toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò nòng cốt, chủ đạo trong việc quản lý, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Nhà nước ưu tiên phân bổ nguồn lực đối với các đối tượng đặc thù, vùng sâu vùng xa, đồng thời triển khai các giải pháp thiết thực hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài tìm hiểu pháp luật dân tộc. Hệ thống giáo dục quốc dân cũng được bảo đảm tích hợp nội dung giáo dục pháp luật phù hợp với từng cấp học.

Đặc biệt, pháp luật ưu tiên và khuyến khích đổi mới sáng tạo thông qua việc chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong truyền thông chính sách. Việc đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ làm công tác pháp luật được coi là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu.

Nguyên tắc thực hiện và các hành vi bị nghiêm cấm

Nhằm bảo đảm hiệu quả thực tế, Điều 5 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 đưa ra nguyên tắc bắt buộc: hoạt động phổ biến phải được tiến hành kịp thời, thường xuyên, chính xác, công khai và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Mọi hoạt động chuyển đổi số hay ứng dụng AI phải tuyệt đối tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và bảo vệ bí mật nhà nước.

Ngoài ra, Điều 8 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 tái khẳng định ngày 09/11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tôn vinh tinh thần tuân thủ pháp luật trong cộng đồng.

Để ngăn chặn các hành vi trục lợi hoặc lạm dụng công nghệ, Điều 9 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 nghiêm cấm hành vi lợi dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo để tạo lập, phát tán tài liệu giả mạo, làm sai lệch nội dung chính sách, pháp luật của Nhà nước, bảo đảm tính kỷ cương và chính xác của thông tin pháp lý.