Từ ngày 01/8/2025, hệ thống pháp luật về kinh tế Việt Nam sẽ ghi nhận một dấu mốc quan trọng khi Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025 chính thức có hiệu lực thi hành. Văn bản này thay thế cho Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp 2014, hứa hẹn tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng nhưng cũng chặt chẽ hơn đối với dòng vốn của Nhà nước.

1. Thay đổi căn bản hình thức đầu tư vốn Nhà nước

Một trong những điểm mới nổi bật nhất là sự điều chỉnh về các hình thức đầu tư. Thay vì chỉ tập trung vào việc duy trì tỷ lệ vốn góp như trước đây, luật mới đã mở rộng và chi tiết hóa các phương thức can thiệp vốn của Nhà nước. Cụ thể, Nhà nước có thể đầu tư để:

• Thành lập doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
• Bổ sung vốn điều lệ cho các doanh nghiệp hiện có.
• Góp vốn thành lập hoặc mua cổ phần tại các doanh nghiệp chưa có vốn nhà nước, nhằm định hướng phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn.

Sự thay đổi này cho thấy tư duy linh hoạt của Nhà nước trong việc sử dụng nguồn lực tài chính để dẫn dắt thị trường, thay vì chỉ đóng vai trò quản lý hành chính đơn thuần.

2. Mở rộng và làm rõ nguồn vốn, tài sản đầu tư

Tại Điều 11 Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025, các nguồn vốn được phép sử dụng để đầu tư đã được quy định rõ ràng hơn bao giờ hết. Không chỉ dừng lại ở ngân sách nhà nước, nguồn vốn còn bao gồm:

• Tài sản công theo quy định của pháp luật.
• Các quỹ đặc thù như Quỹ Đầu tư phát triển, Quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ.
• Lợi nhuận sau thuế được để lại và cổ tức được chia bằng cổ phiếu.

Việc đa dạng hóa nguồn vốn giúp các doanh nghiệp nhà nước chủ động hơn trong việc tái đầu tư và mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh.

3. Siết chặt điều kiện thành lập và bổ sung vốn điều lệ

Luật mới không khuyến khích đầu tư dàn trải mà tập trung vào các lĩnh vực then chốt. Theo Điều 12 và Điều 13, việc thành lập mới hoặc bổ sung vốn chỉ được thực hiện trong các trường hợp:

• Doanh nghiệp phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
• Xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm, quan trọng quốc gia.
• Hoạt động trong lĩnh vực độc quyền tự nhiên hoặc các lĩnh vực thiết yếu theo quy định của Chính phủ.

Điều này đảm bảo nguồn vốn nhà nước được sử dụng đúng mục đích, tạo động lực cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế số.

4. Quy trình và thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư

Về mặt thủ tục, Điều 17 quy định rất chi tiết về hồ sơ trình Quốc hội đối với các dự án quan trọng quốc gia. Thẩm quyền cũng được phân cấp rõ rệt tại Điều 16:

"Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư vốn Nhà nước vào doanh nghiệp từ nguồn ngân sách nhà nước có giá trị tương ứng với dự án quan trọng quốc gia."

Đối với các trường hợp khác, Chính phủ sẽ quy định cụ thể về thẩm quyền nhằm đảm bảo tính kịp thời và hiệu quả trong việc ra quyết định đầu tư.

Tóm lại, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025 không chỉ là một văn bản pháp lý mới mà còn là một công cụ quản trị hiện đại, giúp tối ưu hóa nguồn lực quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.