Trẻ em là đối tượng đặc biệt cần được ưu tiên bảo vệ và chăm sóc. Theo quy định tại Hiến pháp 2013 và Luật Trẻ em 2016, trẻ em có quyền được sống chung với cha mẹ, được khai sinh và có quốc tịch, cũng như được bảo vệ khỏi mọi hình thức xâm hại, bỏ rơi.

Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những câu chuyện đau lòng khi trẻ em bị chính người thân bỏ rơi tại bệnh viện sau khi sinh hoặc ở những nơi công cộng như cổng chùa, công viên. Để răn đe và ngăn chặn các hành vi này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 144/2013/NĐ-CP quy định chi tiết về mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, cứu trợ xã hội và bảo vệ, chăm sóc trẻ em.

1. Xử phạt hành vi bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em

Hành vi bỏ rơi con cái là một trong những vi phạm nghiêm trọng nhất về quyền trẻ em. Theo quy định tại Điều 22 Nghị định 144/2013/NĐ-CP, mức phạt cụ thể như sau:

Điều 22. Vi phạm quy định về chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em
1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Bỏ con sau khi sinh tại cơ sở y tế hoặc nơi khác mà không giao cho người thân thích, cá nhân hoặc cơ sở bảo trợ xã hội nhận nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật;
...
c) Cha, mẹ, người giám hộ cố ý bỏ rơi trẻ em ở nơi công cộng, bỏ mặc hoặc không chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em theo quy định của pháp luật.

Như vậy, việc bỏ rơi trẻ em sau khi sinh hoặc tại nơi công cộng có thể bị phạt tiền lên đến 15 triệu đồng. Đây là mức phạt nhằm nhấn mạnh trách nhiệm của cha mẹ đối với sự sinh tồn và phát triển của con cái.

2. Ép buộc trẻ em đi lang thang kiếm sống và trục lợi

Tình trạng trẻ em phải lao động sớm, đi lang thang xin ăn hoặc bán vé số dưới sự ép buộc của người lớn vẫn là vấn đề nhức nhối. Điều 23 Nghị định 144/2013/NĐ-CP quy định:

• Phạt tiền từ 3 - 5 triệu đồng đối với hành vi dụ dỗ, lôi kéo, ép buộc trẻ em bỏ nhà đi lang thang dưới mọi hình thức.
• Phạt tiền từ 5 - 10 triệu đồng đối với cha, mẹ hoặc người giám hộ ép buộc trẻ em đi lang thang kiếm sống hoặc lợi dụng trẻ em lang thang để trục lợi.

3. Các vi phạm khác liên quan đến sức khỏe và tinh thần của trẻ

Bên cạnh việc bỏ rơi, pháp luật cũng bảo vệ trẻ em khỏi các tác động tiêu cực về sức khỏe và tâm lý:

• Về y tế: Theo Điều 21, hành vi từ chối khám bệnh, chữa bệnh cho trẻ em có thể bị phạt từ 10 - 15 triệu đồng. Việc thu tiền khám chữa bệnh cho trẻ dưới 06 tuổi trái quy định bị phạt từ 5 - 10 triệu đồng.
• Về bạo lực tinh thần: Điều 27 quy định phạt từ 5 - 10 triệu đồng đối với hành vi dùng các biện pháp trừng phạt để dạy trẻ làm trẻ tổn thương tinh thần, đau đớn về thể xác hoặc bắt trẻ nhịn ăn, nhịn uống.
• Về tệ nạn xã hội: Bán rượu, bia cho trẻ em hoặc dụ dỗ trẻ em sử dụng thuốc lá, rượu bia bị phạt từ 5 - 10 triệu đồng theo Điều 25.

4. Trách nhiệm của cộng đồng

Việc bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là của toàn xã hội. Khi phát hiện các hành vi xâm hại, bỏ rơi hoặc bóc lột sức lao động của trẻ em, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc chính quyền địa phương gần nhất để có biện pháp can thiệp kịp thời.

Mọi hành vi vi phạm đều sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật nhằm đảm bảo môi trường sống an toàn và lành mạnh nhất cho thế hệ tương lai của đất nước.