Ngày 22/11/2018, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 158/2018/NĐ-CP quy định về thành lập, tổ chức lại, giải thể tổ chức hành chính. Đây được xem là bước đi quyết liệt trong lộ trình tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong bối cảnh hiện nay.

Nguyên tắc "cá biệt" trong thành lập tổ chức mới

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Điều 4 Nghị định 158/2018/NĐ-CP chính là nguyên tắc siết chặt việc mở rộng bộ máy. Theo đó, việc thành lập tổ chức hành chính mới chỉ được xem xét trong những trường hợp "cá biệt thật sự cần thiết do yêu cầu thực tiễn".

Đồng thời, việc thành lập hoặc tổ chức lại phải đảm bảo tuyệt đối không vượt khung số lượng tổ chức theo quy định của Chính phủ hoặc cấp có thẩm quyền. Điều này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc kiểm soát quy mô biên chế và tổ chức hành chính.

5 điều kiện bắt buộc để thành lập tổ chức hành chính

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị định 158/2018/NĐ-CP, một tổ chức hành chính chỉ được phép thành lập khi hội đủ 05 điều kiện sau:

• Thứ nhất, có cơ sở pháp lý: Việc thành lập phải dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật, chủ trương của Đảng và Nhà nước về tổ chức bộ máy.
• Thứ hai, đáp ứng tiêu chí thành lập: Phải phù hợp với các tiêu chí cụ thể về quy mô dân số, diện tích tự nhiên hoặc các chỉ số chuyên ngành theo quy định.
• Thứ ba, xác định rõ phạm vi, đối tượng quản lý: Tổ chức phải có phạm vi quản lý nhà nước rõ ràng theo ngành, lĩnh vực hoặc lĩnh vực quản lý nội bộ cụ thể.
• Thứ tư, không chồng chéo chức năng: Đây là điều kiện then chốt để tránh tình trạng "nhiều sãi không ai đóng cửa chùa". Chức năng, nhiệm vụ của tổ chức mới không được trùng lặp với các tổ chức hiện có.
• Thứ năm, phù hợp với yêu cầu cải cách: Loại hình và quy mô tổ chức phải tương xứng với nhiệm vụ và đáp ứng mục tiêu cải cách hành chính nhà nước hiện đại, tinh gọn.

Trường hợp nào tổ chức hành chính bị giải thể?

Bên cạnh việc thành lập, Nghị định 158/2018/NĐ-CP cũng quy định rõ về việc giải thể. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 5, tổ chức hành chính sẽ bị giải thể nếu không còn chức năng, nhiệm vụ, phạm vi hoặc đối tượng quản lý.

"3. Tổ chức hành chính được giải thể trong trường hợp tổ chức đó không còn chức năng, nhiệm vụ, phạm vi, đối tượng quản lý."

Quy định này nhằm loại bỏ những tổ chức hoạt động hình thức, không còn giá trị thực tiễn, giúp tiết kiệm ngân sách nhà nước và tập trung nguồn lực cho các đơn vị hoạt động hiệu quả.

Văn bản này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/01/2019, thay thế cho Nghị định 83/2006/NĐ-CP trước đây.