Từ ngày 01/7/2025, hệ thống quy định về xử lý kỷ luật đối với đội ngũ cán bộ, công chức sẽ chính thức áp dụng những tiêu chuẩn mới theo Nghị định 172/2025/NĐ-CP. Đáng chú ý, pháp luật đã siết chặt các chế tài bằng việc quy định cụ thể các tình tiết tăng nặng, nhằm răn đe những hành vi vi phạm có tính chất ngoan cố hoặc lợi dụng chức vụ để trục lợi.

4 nhóm hành vi khiến mức kỷ luật "nhảy bậc"

Theo quy định tại khoản 4 Điều 4 Nghị định 172/2025/NĐ-CP, nếu công chức vi phạm mà có một hoặc một số tình tiết sau đây thì sẽ bị áp dụng mức kỷ luật tăng nặng:

1. Ngoan cố, không thực hiện yêu cầu kiểm điểm

Đây là nhóm hành vi thể hiện thái độ thiếu cầu thị và không chấp hành kỷ luật tổ chức. Cụ thể, những trường hợp đã được cơ quan, đơn vị yêu cầu kiểm điểm nhưng vẫn "phớt lờ", không thực hiện hoặc không có động thái sửa chữa khuyết điểm sẽ bị xem xét tăng nặng. Đặc biệt, việc không tự giác nhận lỗi, không bồi hoàn thiệt hại vật chất hoặc khắc phục hậu quả không đúng yêu cầu cũng là yếu tố khiến mức phạt trở nên nghiêm khắc hơn.

2. Đối phó, cản trở quá trình thanh tra, kiểm tra

Pháp luật nghiêm cấm các hành vi quanh co, đối phó hoặc gây khó khăn cho công tác giám sát, thanh tra, điều tra và xét xử. Những công chức có hành vi bao che cho đồng nghiệp vi phạm, hoặc tệ hơn là đe dọa, trù dập người tố cáo, người làm chứng sẽ phải đối mặt với hình phạt ở khung cao nhất của hành vi đó.

3. Vi phạm có tổ chức và tiêu hủy chứng cứ

Tính chất nguy hiểm của hành vi tăng lên đáng kể khi có sự cấu kết, tổ chức chặt chẽ. Những người đóng vai trò chủ mưu, cung cấp báo cáo sai sự thật hoặc tìm cách che giấu, sửa chữa, tiêu hủy hồ sơ, tài liệu nhằm "xóa dấu vết" vi phạm sẽ bị xử lý rất nặng.

4. Lợi dụng tình trạng khẩn cấp để trục lợi

Đây là nhóm hành vi bị xã hội lên án gay gắt nhất. Việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong các bối cảnh thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn hoặc khi thực hiện các chính sách an sinh xã hội, quốc phòng để tư lợi cá nhân là tình tiết tăng nặng không thể chối cãi. Ngoài ra, hành vi ép buộc hoặc vận động người khác cùng tham gia vi phạm cũng nằm trong nhóm này.

Trích dẫn Điều luật:
"Điều 4. Các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng khi xử lý kỷ luật...
4. Các tình tiết tăng nặng mức kỷ luật:
a) Đã được cơ quan, tổ chức, đơn vị yêu cầu kiểm điểm nhưng không thực hiện, không sửa chữa khuyết điểm, vi phạm...
b) Đối phó, quanh co, cản trở quá trình kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án..."

Cơ hội "chuộc lỗi" qua các tình tiết giảm nhẹ

Bên cạnh các tình tiết tăng nặng, khoản 3 Điều 4 của Nghị định này cũng mở ra hướng đi cho những người biết hối cải. Mức kỷ luật có thể được xem xét giảm nhẹ nếu công chức:

• Chủ động báo cáo vi phạm và tự giác nhận trách nhiệm trước khi bị phát hiện.
• Cung cấp đầy đủ, trung thực hồ sơ, tài liệu về những người cùng vi phạm.
• Chủ động chấm dứt hành vi, tích cực ngăn chặn hậu quả và tự nguyện bồi thường thiệt hại, nộp lại tài sản tham nhũng.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 172/2025/NĐ-CP không chỉ giúp công chức tránh được những sai lầm đáng tiếc mà còn góp phần xây dựng một nền công vụ liêm chính, minh bạch và hiệu quả.