Trong bối cảnh thị trường đấu thầu tại Việt Nam đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, tình trạng tiêu cực và thiếu minh bạch vẫn là rào cản lớn đối với sự phát triển công bằng. Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, ngày 24/05/2019, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã ban hành Chỉ thị 03/CT-BKHĐT về việc chấn chỉnh công tác đấu thầu, tăng cường hiệu lực, hiệu quả và đẩy lùi tình trạng tiêu cực, vi phạm trong đấu thầu.

Chấm dứt tình trạng "cài cắm" tiêu chí cục bộ trong hồ sơ mời thầu

Một trong những nội dung trọng tâm của Chỉ thị là việc siết chặt công tác lập hồ sơ mời thầu (HSMT). Theo quy định tại Luật Đấu thầu 2013 và hướng dẫn tại Nghị định 63/2014/NĐ-CP, HSMT phải đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng và minh bạch.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều chủ đầu tư và bên mời thầu vẫn cố tình đưa ra các tiêu chí mang tính định hướng, tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu "thân hữu". Chỉ thị nhấn mạnh việc tuyệt đối không đưa ra các nội dung mang tính định hướng hoặc cản trở sự tham gia của nhà thầu. Đặc biệt, nghiêm cấm các tiêu chí đánh giá có tính chất cục bộ, địa phương mà chỉ nhà thầu tại địa phương đó mới đáp ứng được, gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng trên thị trường.

Quyết liệt bài trừ vấn nạn "quây thầu", "vây thầu"

Tình trạng "quây thầu", "vây thầu" hay cướp hồ sơ dự thầu là những hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật về đấu thầu, làm méo mó bản chất của việc lựa chọn nhà thầu. Bộ Kế hoạch và Đầu tư yêu cầu các cơ quan liên quan phải giải quyết triệt để những tiêu cực này, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Việc phát hành hồ sơ mời thầu phải được thực hiện công khai, thuận tiện. Mọi hành vi ngăn cản nhà thầu tiếp cận hồ sơ hoặc gây khó khăn trong quá trình nộp thầu đều sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.

Đẩy mạnh đấu thầu qua mạng - Giải pháp minh bạch hóa thị trường

Để hạn chế tối đa sự can thiệp trực tiếp của con người và giảm thiểu tiêu cực, việc đẩy mạnh đấu thầu qua mạng được xem là giải pháp then chốt. Chỉ thị yêu cầu giám sát chặt chẽ đối với những gói thầu chỉ có duy nhất 01 nhà thầu tham dự. Nếu phát hiện hành vi vi phạm hoặc không đảm bảo cạnh tranh, chủ đầu tư và bên mời thầu sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Lộ trình áp dụng đấu thầu qua mạng cần được thực hiện nghiêm túc theo đúng kế hoạch đã đề ra, nhằm hướng tới một hệ thống mua sắm công hiện đại, tiết kiệm và hiệu quả.

Trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra sai phạm

Chỉ thị 03/CT-BKHĐT xác định rõ trách nhiệm của lãnh đạo phụ trách trực tiếp công tác đấu thầu tại các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và UBND các cấp. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng "quây thầu", "vây thầu", cướp hồ sơ dự thầu hoặc các hành vi ngăn cản việc mua hồ sơ mời thầu tại đơn vị mình quản lý.

Việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm là yếu tố quyết định để đưa hoạt động đấu thầu đi vào nề nếp, đảm bảo nguồn vốn ngân sách nhà nước được sử dụng một cách hiệu quả nhất.