Trong hoạt động quản lý đất đai, việc đấu giá quyền sử dụng đất không chỉ là phương thức giúp Nhà nước tăng thu ngân sách mà còn đảm bảo tính công khai, minh bạch trong việc giao đất, cho thuê đất. Tuy nhiên, một câu hỏi mà nhiều nhà đầu tư và người dân quan tâm là: Quỹ đất để bán đấu giá được lấy từ đâu?

Căn cứ theo quy định tại Điều 4 Thông tư liên tịch 14/2015/TTLT-BTNMT-BTP, quỹ đất được sử dụng để đấu giá quyền sử dụng đất có nguồn gốc rất đa dạng, chủ yếu tập trung vào nhóm đất do Nhà nước thu hồi hoặc đất được giao quản lý nhưng chưa đưa vào sử dụng.

1. Nhóm đất do Nhà nước thu hồi theo quy hoạch

Đây là nguồn cung chủ yếu cho các cuộc đấu giá đất hiện nay. Theo khoản 1 Điều 4 Thông tư liên tịch 14/2015/TTLT-BTNMT-BTP, quỹ đất này bao gồm:

Đất thu hồi để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

Nhà nước thực hiện thu hồi đất để triển khai các dự án quan trọng quốc gia, dự án do Thủ tướng Chính phủ hoặc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận. Sau khi thu hồi và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, một phần diện tích đất này có thể được đưa ra đấu giá để thực hiện các dự án khu đô thị mới, khu dân cư nông thôn hoặc khu sản xuất kinh doanh tập trung.

Đất thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai

Một nguồn đất quan trọng khác đến từ các trường hợp vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 64 Luật Đất đai 2013. Cụ thể bao gồm:

• Sử dụng đất không đúng mục đích và đã bị xử phạt nhưng vẫn tiếp tục vi phạm.
• Người sử dụng đất cố ý hủy hoại đất hoặc để đất bị lấn, chiếm do thiếu trách nhiệm.
• Đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc thẩm quyền.
• Đất nông nghiệp không được sử dụng trong thời gian dài (từ 12 đến 24 tháng liên tục tùy loại đất).

Đất thu hồi do chấm dứt việc sử dụng đất tự nguyện

Các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 65 Luật Đất đai 2013 như: tổ chức giải thể, phá sản; cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế; hoặc người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất cho Nhà nước.

2. Đất thu hồi từ việc sắp xếp lại tài sản công

Nguồn đất này hình thành từ việc sắp xếp lại, xử lý trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp, hoặc các cơ sở sản xuất kinh doanh mà tài sản gắn liền với đất thuộc sở hữu nhà nước. Khi các cơ quan, đơn vị chuyển trụ sở hoặc không còn nhu cầu sử dụng, diện tích đất này sẽ được thu hồi và tổ chức đấu giá để chuyển đổi công năng sử dụng, thường là sang đất ở hoặc đất thương mại dịch vụ.

3. Đất được Nhà nước giao quản lý nhưng chưa sử dụng

Theo quy định hiện hành, quỹ đất này bao gồm:

• Đất do UBND cấp xã hoặc Tổ chức phát triển quỹ đất quản lý mà chưa giao hoặc cho thuê.
• Đất có mặt nước của các sông, ngòi, kênh, rạch và đất có mặt nước chuyên dùng được giao cho các tổ chức quản lý.
• Diện tích đất được các tổ chức kinh tế quản lý để thực hiện dự án đầu tư theo hình thức xây dựng - chuyển giao (BT) nhưng chưa đưa vào sử dụng chính thức.

Trích dẫn pháp luật: "Quỹ đất được sử dụng để đấu giá quyền sử dụng đất bao gồm: Đất do Nhà nước thu hồi để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo quy định tại Điều 62 Luật Đất đai; Đất thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai theo quy định tại khoản 1 Điều 64 Luật Đất đai; Đất thu hồi do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất..." (Trích Điều 4 Thông tư liên tịch 14/2015/TTLT-BTNMT-BTP).

Việc xác định rõ nguồn gốc quỹ đất không chỉ giúp cơ quan nhà nước lập phương án đấu giá chính xác mà còn giúp người tham gia đấu giá yên tâm về tính pháp lý của khu đất. Sau khi hoàn tất các thủ tục thu hồi và bồi thường (nếu có), Nhà nước sẽ tiến hành đấu giá để giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất cho các đối tượng có nhu cầu theo đúng quy hoạch đã được phê duyệt.