Quyền được khai sinh và thực trạng Giấy khai sinh trống tên cha

Theo quy định tại Điều 30 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân từ khi sinh ra đều có quyền được khai sinh. Đây là quyền nhân thân gắn liền với mỗi con người, là cơ sở để xác định quốc tịch và các quyền lợi pháp lý khác của trẻ em. Tuy nhiên, trong thực tế đời sống, vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan như cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, người cha vắng mặt tại thời điểm sinh con... dẫn đến việc Giấy khai sinh của trẻ bị để trống phần thông tin về người cha.

Việc thiếu tên cha trong Giấy khai sinh không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ khi lớn lên mà còn gây ra nhiều khó khăn trong việc thực hiện các thủ tục hành chính sau này như nhập hộ khẩu, thừa kế, hay đi học. Vậy, theo quy định pháp luật hiện hành năm 2020, làm thế nào để bổ sung thông tin quan trọng này?

Thủ tục bổ sung tên cha vào Giấy khai sinh cần tuân thủ đúng quy định của Luật Hộ tịch (Ảnh minh họa)

Điều kiện và hồ sơ đăng ký khai sinh cho trẻ chưa xác định được cha

Căn cứ theo Điều 9 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, khi đi đăng ký khai sinh, người yêu cầu phải xuất trình các giấy tờ tùy thân như Chứng minh nhân dân hoặc Căn cước công dân. Đặc biệt, nếu cha mẹ đã kết hôn thì phải xuất trình Giấy chứng nhận kết hôn để xác định quan hệ cha, mẹ, con theo diện đương nhiên.

Trong trường hợp cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, trẻ sẽ được khai sinh theo diện chưa xác định được cha. Khi đó:

• Phần thông tin về cha trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ sẽ được để trống.
• Họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con được xác định theo họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của người mẹ.

Như vậy, pháp luật Việt Nam hoàn toàn cho phép trẻ được khai sinh dù chưa xác định được cha để đảm bảo quyền lợi tối thiểu cho trẻ. Tuy nhiên, để hoàn thiện giấy tờ, người cha cần thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết.

Quy trình 2 bước để bổ sung tên cha vào Giấy khai sinh

Để thêm tên cha vào Giấy khai sinh đã cấp, người dân không thể thực hiện việc sửa đổi trực tiếp mà phải trải qua hai giai đoạn pháp lý độc lập nhưng có mối liên hệ mật thiết với nhau.

Bước 1: Thực hiện thủ tục nhận cha, con

Đây là bước tiên quyết để xác lập quan hệ pháp lý giữa người cha và đứa trẻ. Theo Điều 24 Luật Hộ tịch 2014, thẩm quyền giải quyết thuộc về Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, con.

Hồ sơ bao gồm:

• Tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con (theo mẫu quy định).
• Chứng cứ chứng minh quan hệ cha con: Đây là thành phần quan trọng nhất, có thể là văn bản giám định ADN của cơ quan y tế, hoặc các chứng cứ khác như thư từ, hình ảnh, băng đĩa... chứng minh mối quan hệ huyết thống.

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, nếu thấy việc nhận cha, con là đúng và không có tranh chấp, công chức tư pháp - hộ tịch sẽ ghi vào Sổ hộ tịch và cùng các bên ký tên. Chủ tịch UBND cấp xã sẽ ký cấp trích lục đăng ký nhận cha, mẹ, con cho các bên.

Cán bộ tư pháp hộ tịch hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ nhận cha con (Ảnh minh họa)

Bước 2: Thủ tục bổ sung hộ tịch (thêm tên cha vào Giấy khai sinh)

Sau khi đã có Trích lục đăng ký nhận cha, mẹ, con, người yêu cầu tiến hành bước tiếp theo là bổ sung thông tin vào Giấy khai sinh gốc. Điều 4 Nghị định 123/2015/NĐ-CP định nghĩa bổ sung hộ tịch là việc cập nhật thông tin còn thiếu cho cá nhân đã được đăng ký.

Thẩm quyền và thủ tục được quy định tại Điều 27 và Điều 28 Luật Hộ tịch 2014:

• Cơ quan thực hiện: UBND cấp xã nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây hoặc nơi cư trú của người có yêu cầu.
• Hồ sơ: Tờ khai bổ sung hộ tịch và bản chính Giấy khai sinh của con, kèm theo Trích lục nhận cha con vừa được cấp ở Bước 1.
• Thời gian giải quyết: Ngay sau khi nhận đủ giấy tờ, nếu thấy yêu cầu là có cơ sở, công chức tư pháp - hộ tịch ghi nội dung bổ sung vào mục tương ứng trong Giấy khai sinh và Sổ hộ tịch.

Những lưu ý quan trọng về thẩm quyền và thời gian giải quyết

Người dân cần lưu ý rằng, nếu việc nhận cha con có yếu tố nước ngoài (ví dụ người cha là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài) thì thẩm quyền giải quyết sẽ thuộc về Ủy ban nhân dân cấp huyện chứ không phải cấp xã.

Ngoài ra, việc bổ sung tên cha vào Giấy khai sinh có thể dẫn đến việc thay đổi họ của con (từ họ mẹ sang họ cha). Đây là một thủ tục liên quan gọi là thay đổi hộ tịch, cũng có thể được thực hiện kết hợp nếu người dân có yêu cầu và đủ điều kiện pháp lý.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp cái nhìn toàn diện và chi tiết nhất về cách thức bổ sung tên cha vào Giấy khai sinh theo đúng quy định pháp luật năm 2020. Việc thực hiện đúng quy trình không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ mà còn giúp gia đình ổn định về mặt pháp lý lâu dài.